Zobowiązanie do leczenia odwykowego: jak to działa i co realnie daje

Czym jest zobowiązanie do leczenia odwykowego

W rozmowach i w wyszukiwarce ta procedura nazywa się często „przymusowym leczeniem alkoholika”. To określenie potoczne. W praktyce chodzi o prawny obowiązek podjęcia leczenia, a nie o gwarancję, że osoba pijąca się zmieni.

Po ten krok sięgają zwykle rodziny, które próbowały już wielu rozmów, próśb i ultimatów. Towarzyszy temu często poczucie winy, lęk przed reakcją bliskiej osoby i wątpliwość, czy „wypada” angażować urząd. To zrozumiałe. Ta strona ma pomóc podjąć decyzję spokojnie i z realnymi oczekiwaniami.

Kiedy można złożyć wniosek o zobowiązanie do leczenia

Zobowiązanie dotyczy osoby, która nadużywa alkoholu, a jej picie ma poważne skutki dla innych. W uproszczeniu przesłanki opisane w ustawie to między innymi sytuacje, gdy w związku z nadużywaniem alkoholu osoba:

• powoduje rozkład życia rodzinnego;
• przyczynia się do demoralizacji małoletnich;
• uchyla się od pracy;
• systematycznie zakłóca spokój lub porządek publiczny.

To opis ogólny. Czy konkretna sytuacja spełnia przesłanki, ocenia komisja, a ostatecznie sąd. Ocena, czy występuje uzależnienie, nie należy do rodziny. Ważne jest rzetelne opisanie, co dzieje się w domu i jakie są tego skutki.

Jeśli nie ma pewności, czy picie bliskiej osoby jest już uzależnieniem, pomocny bywa przegląd sygnałów w teście AUDIT. To narzędzie przesiewowe, nie diagnoza, ale może pomóc nazwać problem.

Zobowiązanie do leczenia odwykowego: jak złożyć wniosek i co dalej

Poniżej ogólny przebieg postępowania. Szczegóły procedury, w tym to, jakie informacje warto zawrzeć we wniosku, warto sprawdzić w urzędzie gminy, bo praktyka poszczególnych komisji może się różnić.

1. Wniosek do gminnej komisji

   Wniosek składa się do gminnej komisji rozwiązywania problemów alkoholowych. Informację, gdzie i w jakiej formie go złożyć, można uzyskać w urzędzie gminy.

2. Rozpoznanie sprawy przez komisję

   Komisja rozpoznaje sprawę i zbiera informacje o sytuacji. Czasem już kontakt z komisją skłania osobę pijącą do dobrowolnego podjęcia leczenia.

3. Możliwe badanie przez biegłych

   Komisja może skierować osobę na badanie przez biegłych, którzy oceniają, czy występuje uzależnienie od alkoholu.

4. Sprawa w sądzie rejonowym

   O obowiązku poddania się leczeniu odwykowemu orzeka sąd rejonowy.

Osoba pijąca może też w każdej chwili sama zdecydować się na leczenie. Dla rodziny to często najlepszy możliwy efekt: procedura staje się bodźcem, a nie przymusem.

A jeśli problemem są narkotyki, leki lub hazard?

Opisana wyżej procedura dotyczy uzależnienia od alkoholu. Nie opisujemy tu przepisów dotyczących narkotyków, leków czy hazardu. O możliwościach w takiej sytuacji warto zapytać w urzędzie gminy lub skonsultować ją z prawnikiem. Niezależnie od drogi prawnej bliscy mogą skorzystać ze wsparcia dla siebie i ćwiczyć sposoby zwiększania motywacji do leczenia. Więcej o leczeniu przeczytasz na stronie o leczeniu uzależnienia od narkotyków.

Co realnie daje przymusowe leczenie alkoholika, a czego nie da

Zobowiązanie bywa ważnym krokiem, ale warto znać jego możliwości i granice, zanim się na nie zdecyduje.

Co może dać

• Sygnał z zewnątrz. Dla wielu osób pijących to pierwsza sytuacja, w której ktoś spoza rodziny poważnie nazywa problem.
• Kontakt z leczeniem. Nawet osoba, która zaczyna leczenie niechętnie, poznaje terapeutów i wiedzę o uzależnieniu. Motywacja może rosnąć w trakcie terapii.
• Poczucie sprawczości rodziny. Bliscy przestają jedynie czekać i robią coś zgodnego z prawem i z własnymi granicami.

Czego nie gwarantuje

• Trzeźwości. Orzeczenie nie sprawi, że ktoś przestanie pić. Bez zaangażowania osoby leczonej efekty bywają krótkotrwałe.
• Szybkiego efektu. Postępowanie może trwać, a w tym czasie rodzina nadal potrzebuje wsparcia.
• Bezpieczeństwa. Procedura nie jest formą ochrony przed przemocą. Przy przemocy potrzebne są inne kroki, opisane na stronie przemoc a uzależnienie.
• Spokoju w relacji. Złożenie wniosku może wywołać złość lub poczucie zdrady u osoby pijącej. Warto przygotować się na to z pomocą specjalisty.

Dlaczego równolegle warto pracować metodą CRAFT i dbać o siebie

Zobowiązanie działa „z zewnątrz”. CRAFT (Community Reinforcement and Family Training) działa „od środka” relacji. To podejście, w którym bliscy uczą się komunikacji, nagradzania trzeźwości i pozwalania na naturalne konsekwencje picia. Badania pokazują, że zwiększa szansę podjęcia leczenia przez osobę uzależnioną w porównaniu z konfrontacją czy interwencją.

Obie drogi mogą iść w parze. Spokojna, konsekwentna postawa rodziny sprawia, że propozycja leczenia, także ta wynikająca z procedury, ma większą szansę zostać przyjęta. Więcej o metodzie przeczytasz na stronie o treningu CRAFT dla rodzin oraz w poradniku jak pomóc osobie, która nie chce się leczyć.

Równie ważne jest zdrowie samych bliskich. Lata życia w napięciu odbijają się na śnie, nastroju i relacjach. Kilka pytań, które pomagają sprawdzić, jak jest z Tobą:

• Czy większość Twoich myśli krąży wokół picia bliskiej osoby?
• Czy rezygnujesz z odpoczynku, spotkań i własnych planów?
• Czy od dawna źle śpisz, łatwo się irytujesz lub płaczesz?
• Czy od wyniku procedury uzależniasz to, czy Ty poczujesz się lepiej?

Jeśli odpowiedź na część pytań brzmi „tak”, warto pomyśleć o terapii współuzależnienia i o tym, jak zadbać o siebie niezależnie od decyzji osoby pijącej.

Jak pomagamy rodzinom w Nowym Targu

Nie prowadzimy postępowań prawnych ani nie składamy wniosków w imieniu rodzin. Pomagamy przejść przez tę decyzję i przygotować się na różne scenariusze. W centrum w Nowym Targu psychoterapeuci i specjaliści terapii uzależnień prowadzą:

• Konsultacje dla bliskich. 50-60 minut na omówienie sytuacji, bezpieczeństwa i tego, czy oraz kiedy wniosek o zobowiązanie ma sens. Nie wymagają obecności osoby pijącej.
• Trening CRAFT. Ćwiczymy rozmowy, wybór dobrego momentu i reakcje na picie, tak by zwiększyć szansę na leczenie.
• Terapię współuzależnienia. Indywidualną pracę z poczuciem winy, lękiem i granicami.
• Terapię osoby pijącej. Gdy bliska osoba zdecyduje się leczyć, zapraszamy ją na terapię uzależnienia od alkoholu, a po leczeniu stacjonarnym także terapię po odwyku nastawioną na zapobieganie nawrotom.

Przyjmujemy rodziny z Nowego Targu, Zakopanego i całego Podhala, bez skierowania i poufnie. Więcej wsparcia dla bliskich znajdziesz w dziale dla rodzin i współuzależnionych. Zadzwoń: 18 307 01 11 lub napisz przez formularz kontaktowy. W zagrożeniu dzwoń pod 112, a przy przemocy domowej na Niebieską Linię 800 120 002.

Najczęstsze pytania o zobowiązanie do leczenia odwykowego