Kryzys w małżeństwie - co robić i kiedy pomoże terapia małżeńska

Czym jest kryzys w małżeństwie

Wiele par przeżywa kryzys w przewidywalnych momentach: po narodzinach dziecka, przy przeprowadzce, utracie pracy, chorobie, opiece nad rodzicami czy wyprowadzce dorosłych dzieci. Czasem kryzys przychodzi po zdradzie albo po latach cichego oddalania się, bez jednego wyraźnego powodu.

Pytanie „kryzys w małżeństwie - co robić?” zwykle pojawia się wtedy, gdy rozmowy kończą się kłótnią albo milczeniem. Dobra wiadomość jest taka, że wiele z tych trudności wynika z wyuczonych wzorców, a wzorce da się zmieniać. Terapia małżeńska w Nowym Targu to jedna z dróg, ale nie jedyna i nie zawsze pierwsza.

Sygnały kryzysu w małżeństwie

Każda para się kłóci. O kryzysie mówimy raczej wtedy, gdy konflikty przestają prowadzić do rozwiązań, a po każdej rozmowie oboje czują się bardziej samotni. Typowe sygnały to:

• te same kłótnie powtarzają się tygodniami, bez żadnego domknięcia;
• rozmowy ograniczają się do logistyki: zakupy, rachunki, odbiór dzieci;
• pojawia się ulga, gdy partnera nie ma w domu;
• zanika czułość i bliskość, także fizyczna;
• jedna lub obie osoby szukają zrozumienia głównie poza związkiem;
• coraz częściej pojawiają się myśli o rozstaniu.

„Czterech jeźdźców” według Gottmana

Amerykański badacz związków John Gottman opisał cztery style komunikacji, które szczególnie mocno przewidują pogarszanie się relacji. Nazwał je obrazowo „czterema jeźdźcami”:

• Krytyka - atak na osobę zamiast mówienia o konkretnym zachowaniu („zawsze myślisz tylko o sobie” zamiast „przykro mi, że dziś zabrakło telefonu”).
• Pogarda - sarkazm, wyśmiewanie, przewracanie oczami, komunikowanie wyższości. Uznawana za najbardziej niszczącą.
• Postawa obronna - odpieranie każdej uwagi, odwracanie winy, brak gotowości do wzięcia odpowiedzialności za swoją część.
• Mur milczenia - wycofanie się z rozmowy, zamknięcie, ignorowanie. Często wynika z przeciążenia emocjonalnego, a nie z obojętności.

Każdemu zdarza się któryś z tych stylów. Problem zaczyna się, gdy stają się codziennością. Gottman opisał też „antidota”: łagodne rozpoczynanie trudnych rozmów, okazywanie docenienia, branie odpowiedzialności za swoją część i robienie przerwy na uspokojenie się.

O co najczęściej toczy się spór

Tematy kłótni bywają różne, ale kilka obszarów powraca w pracy z parami bardzo często. Za każdym z nich stoją głębsze potrzeby: bezpieczeństwa, szacunku, bliskości, uznania.

Komunikacja

Często nie chodzi o to, co zostało powiedziane, lecz jak. Jedna osoba chce „przegadać sprawę do końca”, druga potrzebuje ciszy, by się uspokoić. Bez zrozumienia tej różnicy powstaje błędne koło: im bardziej jedna strona naciska, tym bardziej druga się wycofuje.

Pieniądze

Spory o pieniądze rzadko dotyczą tylko liczb. Wyrażają różne wartości: dla jednej osoby oszczędzanie oznacza bezpieczeństwo, dla drugiej wydawanie oznacza wolność i radość. Trudniej jest, gdy pojawiają się ukryte długi lub jedna osoba kontroluje wszystkie finanse. Warto wtedy odróżnić różnicę zdań od kontroli ekonomicznej, o której piszemy na stronie przemoc ekonomiczna.

Dzieci

Narodziny dziecka to jedna z największych zmian w życiu pary. Zmęczenie, mniej czasu dla siebie i różne pomysły na wychowanie łatwo zamieniają partnerów w „zespół logistyczny”. Dzieci wyczuwają napięcie między rodzicami, dlatego dbanie o relację małżeńską jest też troską o nie.

Rodzina pochodzenia

Każdy wnosi do związku wzorce z domu rodzinnego: sposób okazywania uczuć, rozwiązywania konfliktów, podziału ról. Na Podhalu, gdzie rodziny często mieszkają blisko siebie, dochodzą pytania o granice wobec rodziców i teściów. Konflikt „kogo słuchamy: ciebie czy twojej matki” bywa w rzeczywistości pytaniem o lojalność i o to, czy para tworzy własną całość.

Uzależnienie i zdrada

Czasem źródłem kryzysu jest picie, hazard lub inne uzależnienie jednego z małżonków. Wtedy sama praca nad komunikacją nie wystarczy - potrzebne jest też leczenie uzależnienia. Więcej na stronach partner osoby uzależnionej i terapia par przy uzależnieniu. Jeśli kryzys wywołała niewierność, zajrzyj na stronę zdrada fizyczna.

Kryzys w małżeństwie - co robić na początek

Zanim para zdecyduje się na terapię, może spróbować kilku kroków. Nie zastąpią one profesjonalnej pomocy, ale często obniżają napięcie.

1. Zatrzymaj eskalację

   Umówcie się na hasło przerwy, gdy kłótnia wymyka się spod kontroli. Przerwa trwa co najmniej kilkanaście minut i kończy się powrotem do rozmowy, a nie trzaśnięciem drzwiami.

2. Mów o sobie, nie o partnerze

   Zamiast „ty nigdy mnie nie słuchasz” spróbuj: „jest mi przykro, kiedy przerywasz mi w połowie zdania. Potrzebuję, żeby dać mi skończyć”.

3. Wyznaczcie czas na rozmowę

   Trudne tematy lepiej omawiać w umówionym momencie, gdy oboje są wypoczęci, a nie późnym wieczorem czy przy dzieciach.

4. Zauważaj to, co działa

   Drobne gesty docenienia, podziękowania i wspólne chwile bez rozmów o problemach budują zapas dobrej woli na trudniejsze dni.

5. Nie zwlekaj zbyt długo z pomocą

   Pary często zgłaszają się po latach narastania trudności. Im wcześniej, tym łatwiej zmienić wzorzec, zanim utrwalą się żal i dystans.

Kiedy terapia par nie jest właściwym krokiem

Terapia małżeńska wymaga, by obie osoby mogły mówić szczerze bez obawy o konsekwencje w domu. Dlatego nie rozpoczynamy jej, gdy w relacji występuje przemoc: fizyczna, psychiczna, ekonomiczna lub seksualna. Za przemoc odpowiada osoba, która ją stosuje, a nie „problem w komunikacji”.

Jeśli partner zastrasza, kontroluje, poniża, izoluje od bliskich lub grozi, najpierw potrzebne jest bezpieczeństwo i pomoc indywidualna. Więcej na stronach przemoc psychiczna i plan bezpieczeństwa. Wspólne sesje są możliwe dopiero wtedy, gdy przemoc ustała, a ocena bezpieczeństwa na to pozwala.

Terapia par nie jest też dobrym wyborem, gdy jedna osoba jest w ostrym kryzysie psychicznym albo gdy nieleczone uzależnienie dominuje nad życiem rodziny. Wtedy zaczynamy od pomocy indywidualnej.

Jak wygląda terapia małżeńska w Nowym Targu

Terapia małżeńska to spotkania, w których uczestniczą oboje małżonkowie, a terapeuta pomaga im zrozumieć, co dzieje się między nimi. Nie jest sędzią i nie ustala, kto ma rację. Dba o to, by każdy miał głos.

• Konsultacja. Pierwsze spotkanie trwa 50-60 minut. Poznajemy historię pary, oczekiwania każdej osoby i sprawdzamy, czy wspólna praca jest bezpieczna. Czasem proponujemy też krótką rozmowę z każdym osobno.
• Mapa konfliktu. Razem opisujemy powtarzający się wzorzec: co go uruchamia, co każdy wtedy czuje i robi, jak kończy się kłótnia.
• Nowe umiejętności. Ćwiczymy rozmowę o potrzebach, słuchanie, naprawianie po kłótni. Część zadań para wykonuje w domu.
• Głębsze warstwy. Gdy trzeba, sięgamy do wzorców z dzieciństwa i przywiązania, wykorzystując między innymi elementy terapii schematów i terapii poznawczo-behawioralnej.
• Decyzja i plan. Dla wielu par celem jest odbudowa bliskości. Dla innych terapia pomaga spokojnie podjąć decyzję o rozstaniu, o czym piszemy na stronie rozwód i rozstanie.

Sesje odbywają się zwykle raz w tygodniu lub rzadziej. Czas trwania terapii zależy od celów pary i omawiamy go na bieżąco.

Jak pomagamy parom w kryzysie w Nowym Targu

W naszym centrum pracują psychoterapeuci z różnych dziedzin, którzy prowadzą terapię par, terapię indywidualną i konsultacje rodzinne. Pomagamy małżeństwom i parom niezależnie od tego, czy chcą ratować związek, czy potrzebują wsparcia w podjęciu decyzji.

• Terapia par i małżeńska po ocenie bezpieczeństwa, z jasno ustalonymi celami.
• Terapia indywidualna dla osoby, której partner nie chce przyjść, albo jako uzupełnienie pracy pary.
• Praca z traumą i trudnymi doświadczeniami, gdy kryzys uruchamia dawne rany, między innymi z wykorzystaniem terapii EMDR.
• Wsparcie przy uzależnieniu jednego z partnerów oraz konsultacje dla bliskich.

Przyjmujemy pary z Nowego Targu, Zakopanego i całego Podhala, bez skierowania i poufnie. Zadzwoń: 18 307 01 11 lub napisz przez stronę kontakt. Więcej tematów znajdziesz w dziale relacje i związki.

Najczęstsze pytania o kryzys w małżeństwie