Syn pije, dziecko bierze narkotyki: co robić jako rodzic

Gdy uzależnienie dotyczy Twojego dziecka

Pytania „syn pije, co robić?” albo „dziecko bierze narkotyki, co robić jako rodzice?” zwykle pojawiają się po jakimś zdarzeniu: telefonie ze szkoły, nocnej interwencji, znalezionych rzeczach, zniknięciu pieniędzy. Pierwszym odruchem bywa panika albo chęć natychmiastowego przejęcia kontroli.

Inaczej działa się wobec nastolatka, a inaczej wobec dorosłego syna czy córki. Obie sytuacje opisujemy poniżej. Wspólne jest jedno: rodzic nie musi mieć wszystkich odpowiedzi od razu i ma prawo szukać pomocy dla siebie.

Dziecko bierze narkotyki lub pije: co robić, gdy to nastolatek

U nastolatków eksperymentowanie z alkoholem, marihuaną czy e-papierosami nie zawsze oznacza uzależnienie, ale zawsze jest sygnałem, który warto potraktować poważnie. Mózg nastolatka dojrzewa jeszcze wiele lat, a substancje silniej wpływają na układ nagrody, pamięć i regulację emocji.

Sygnały, na które warto zwrócić uwagę

• nagła zmiana znajomych, izolowanie się od rodziny;
• spadek wyników w nauce, wagary, konflikty w szkole;
• zmiany rytmu snu, apetytu, drażliwość, wahania nastroju;
• znikające pieniądze lub rzeczy z domu, kłamstwa;
• zapach alkoholu, przekrwione oczy, nieznane opakowania czy akcesoria.

Pojedynczy sygnał nie przesądza o niczym. Gdy jednak kilka z nich utrzymuje się dłużej, warto skonsultować się ze specjalistą pracującym z młodzieżą. Nasze centrum nie prowadzi terapii osób niepełnoletnich. Dla dzieci i młodzieży z Podhala polecamy poradnię dla dzieci i młodzieży poradniapodhale.pl. Rodzice mogą też zadzwonić na Pomarańczową Linię dla rodziców dzieci pijących alkohol lub używających narkotyków: 801 14 00 68.

Równolegle rodzic może przyjść do nas na konsultację dla siebie: by uporządkować emocje, zaplanować rozmowę i ustalić zasady w domu. Jeśli problemem jest granie lub telefon, pomocny będzie poradnik dziecko gra za dużo.

Syn pije, córka uzależniona: gdy dziecko jest dorosłe

Z dorosłym dzieckiem sytuacja jest trudniejsza, bo rodzic nie może już zdecydować za nie o leczeniu. Często dorosły syn lub córka nadal mieszka w domu rodzinnym, korzysta z pomocy finansowej albo wraca po kolejnym kryzysie. Rodzice czują, że nie mają wpływu, a jednocześnie nie potrafią przestać się angażować.

Wpływ jednak istnieje. Dotyczy przede wszystkim warunków, jakie stwarza dom: czy picie i branie ma konsekwencje, czy trzeźwe dni są zauważane, czy rodzic mówi spokojnie i konsekwentnie. Tego właśnie uczy podejście CRAFT, trening dla rodzin, które badania wiążą z większą szansą podjęcia leczenia niż konfrontacja.

Gotowe zdania dla rodzica dorosłego dziecka

• „Kocham Cię i martwię się. Nie będę jednak dawać pieniędzy, dopóki pijesz”.
• „Możesz tu mieszkać, ale w domu nie ma alkoholu ani narkotyków”.
• „Zapłacę za wizytę u terapeuty. Nie zapłacę za długi”.
• „Cieszę się, że zjedliśmy razem obiad. Brakowało mi tego”.

Jeśli syn lub córka używa konkretnych substancji, warto poznać ich działanie i ryzyka. Pomogą strony o leczeniu uzależnienia od narkotyków i terapii uzależnienia od alkoholu.

Poczucie winy rodziców

„Gdzie popełniliśmy błąd?” to pytanie, które u rodziców wraca bardzo często. Poczucie winy jest zrozumiałe, ale rzadko pomaga. Uzależnienie rozwija się pod wpływem wielu czynników: genetyki, temperamentu, doświadczeń rówieśniczych, stresu, dostępności substancji, a czasem nieleczonej depresji czy lęku.

Nawet jeśli w rodzinie były trudności, rodzic nie jest jedyną przyczyną i nie jest też jedynym ratunkiem. Poczucie winy często prowadzi do nadmiernej pomocy: spłacania długów, kupowania spokoju, przymykania oczu. Zamiast tego warto zapytać: co mogę zrobić dzisiaj, żeby wspierać zdrowienie, a nie uzależnienie?

Dla wielu rodziców ważne jest też to, że pozostałe dzieci i partner również potrzebują uwagi. Rodzina nie powinna kręcić się wyłącznie wokół jednej osoby i jej picia czy brania.

Jak wspierać, nie finansując uzależnienia

Granica między pomocą a podtrzymywaniem problemu bywa cienka. Pomocne jest proste rozróżnienie: wspieramy to, co służy zdrowiu i zmianie, a nie to, co ułatwia picie, branie lub granie.

Zmiana zasad może wywołać złość, szantaż emocjonalny albo groźby. Taka reakcja jest częsta i zwykle słabnie, gdy zasady są stosowane spokojnie i konsekwentnie. Warto wcześniej zaplanować, jak reagować, i wprowadzać zmiany bez gróźb bez pokrycia. Jeśli jednak pojawiają się groźby przemocy lub mowa o odebraniu sobie życia, bezpieczeństwo jest ważniejsze niż zasady: w zagrożeniu dzwoń pod 112. Więcej o tym piszemy na stronie granice wobec osoby uzależnionej.

Kiedy liczy się szybka reakcja

Gwałtowne odstawienie alkoholu, benzodiazepin czy opioidów po dłuższym używaniu może być groźne i wymaga lekarza. Jeśli dorosłe dziecko chce przestać, warto zachęcić je do konsultacji medycznej. Przy agresji wobec domowników bezpieczeństwo rodziny jest ważniejsze niż rozmowy o leczeniu: pomoc oferuje całodobowo Niebieska Linia 800 120 002.

Jak pomagamy rodzicom w Nowym Targu

W naszym centrum w Nowym Targu psychoterapeuci i specjaliści terapii uzależnień pracują z rodzicami osób uzależnionych oraz z dorosłymi, którzy chcą się leczyć.

• Konsultacja dla rodziców. Spotkanie trwające 50-60 minut, bez udziału dziecka. Omawiamy sytuację, bezpieczeństwo i plan działania.
• Trening CRAFT. Kilka spotkań, na których ćwiczymy rozmowę, zasady w domu i moment na propozycję leczenia.
• Terapia własna. Praca z poczuciem winy, lękiem i przeciążeniem. Pomocna bywa strona jak zadbać o siebie jako bliski.
• Leczenie dorosłego dziecka. Pełnoletni syn lub córka może rozpocząć u nas terapię indywidualną; możliwe są też sesje rodzinne.
• Młodzież. Niepełnoletnich kierujemy do poradni dla dzieci i młodzieży na Podhalu.

Przyjmujemy rodziców z Nowego Targu, Zakopanego i okolic Podhala, poufnie i bez skierowania. Zadzwoń: 18 307 01 11 lub napisz przez stronę kontakt. Więcej o wsparciu rodzin znajdziesz w dziale dla rodzin i współuzależnionych.

Najczęstsze pytania rodziców