Uzależnienia behawioralne

Uzależnienie od zakładów bukmacherskich: objawy i terapia

Uzależnienie od zakładów bukmacherskich zaczyna się często od kibicowania, a kończy na grze, która zabiera pieniądze, sen i spokój. W Nowym Targu pomagamy zatrzymać obstawianie, uporządkować finanse i odzyskać radość ze sportu.

Czym jest uzależnienie od zakładów bukmacherskich

Uzależnienie od zakładów bukmacherskich - definicja

Uzależnienie od zakładów bukmacherskich to postać zaburzenia hazardowego (ICD-11: 6C50), w której utrata kontroli dotyczy obstawiania wyników sportowych i innych wydarzeń. Obstawianie zajmuje coraz więcej miejsca w życiu i trwa mimo strat finansowych, konfliktów w domu i problemów w pracy.

Zakłady sportowe przez długi czas nie kojarzą się z hazardem. Wydają się dodatkiem do meczu, sposobem na emocje w weekend, „grą dla znawców”. Dlatego wiele osób zauważa problem dopiero wtedy, gdy pojawiają się długi albo bliscy odkrywają historię wpłat.

Mechanizm jest jednak taki sam jak w innych formach gry na pieniądze. Szerzej opisujemy go na stronie o leczeniu uzależnienia od hazardu. Tutaj skupiamy się na tym, co wyróżnia zakłady bukmacherskie: sport, telefon, grę na żywo i przekonanie, że wiedza daje przewagę.

Kiedy obstawianie przestaje być zabawą: sygnały

Granica między kibicowaniem z kuponem a uzależnieniem nie przebiega w jednym miejscu. Pomocne jest pytanie, czy zakłady wciąż są dodatkiem do życia, czy życie zaczyna kręcić się wokół zakładów. Sygnały ostrzegawcze to między innymi:

  • obstawianie coraz wyższych stawek lub coraz większej liczby zdarzeń, żeby poczuć to samo napięcie;
  • granie na mecze lig i dyscyplin, które wcześniej w ogóle nie interesowały;
  • zakłady na żywo w trakcie meczu, często kilka lub kilkanaście w ciągu jednego spotkania;
  • gonienie strat: po przegranej natychmiastowa chęć „odbicia się” kolejnym kuponem;
  • sprawdzanie kursów i wyników w pracy, przy stole, w nocy, zamiast snu;
  • ukrywanie wpłat, kasowanie powiadomień, kilka kont w różnych serwisach;
  • pożyczki, zaległe rachunki, sięganie po oszczędności rodziny;
  • drażliwość i niepokój, gdy nie ma możliwości postawienia zakładu;
  • wielokrotne postanowienia, że „od poniedziałku koniec”, które nie wytrzymują pierwszego weekendu z ligą.

Jeśli kilka z tych punktów pasuje, nie trzeba czekać, aż sytuacja stanie się dramatyczna. Im wcześniej zacznie się leczenie, tym mniej szkód trzeba potem naprawiać.

Metoda na głód

5 × O: pięć kroków, gdy przychodzi głód

  1. OOdroczNie mów „nigdy”. Powiedz „nie teraz, najpierw przeczekam”. Uruchom minutnik.
  2. OOddal sięWyjdź z miejsca, gdzie jest substancja lub okazja. Zmień pokój, wyjdź na zewnątrz.
  3. OOdwróć uwagęZajmij ręce i głowę: prysznic, sprzątanie, gra, muzyka, krótki trening.
  4. OOddychajKilka cykli spokojnego oddechu z dłuższym wydechem obniża napięcie.
  5. OOpowiedzZadzwoń lub napisz do kogoś: „mam teraz głód”. Nazwany głód traci część siły.

Dlaczego zakłady sportowe online tak mocno wciągają

Złudzenie kontroli i „system”

Kibic zna składy, formę zawodników i statystyki. Łatwo więc uwierzyć, że wynik da się przewidzieć lepiej niż bukmacher. Do tego dochodzą własne „systemy”: podwajanie stawek po przegranej, łączenie pewniaków w jeden kupon, obstawianie tylko określonych rynków. Każda wygrana potwierdza wiarę w system, a przegrane tłumaczy się pechem, sędzią czy jednym rzutem karnym.

Zakłady na żywo i szybkie tempo

Zakłady w trakcie meczu skracają czas między decyzją a wynikiem do minut. Mózg dostaje bodziec za bodźcem, a na zastanowienie nie ma miejsca. Układ nagrody, oparty między innymi na dopaminie, silnie reaguje na nieprzewidywalne wygrane i na „prawie trafienia”, na przykład przegrany kupon przez jeden mecz. Takie sytuacje są przeżywane niemal jak sukces i zachęcają do kolejnej próby.

Bonusy, powiadomienia, reklamy

Bonusy powitalne, darmowe zakłady czy zwroty stawek sprawiają, że gra wydaje się mniej ryzykowna. Powiadomienia o kursach i reklamy przy transmisjach działają jak stały bodziec wyzwalający. Dla osoby, która próbuje przestać, każdy taki komunikat jest małym zaproszeniem do powrotu.

Gonienie strat

Najbardziej niszczący mechanizm to próba odrobienia przegranej. Strata boli, więc pojawia się myśl: „jeszcze jeden kupon i wyjdę na zero”. Zwykle kończy się to kolejną stratą i jeszcze silniejszym napięciem. W terapii uczymy się zauważać ten moment i zatrzymywać się, zanim decyzja zapadnie.

Skutki: finanse, relacje, sen i praca

Uzależnienie od zakładów bukmacherskich rzadko dotyka tylko portfela. Długi rodzą lęk i wstyd, a wstyd skłania do ukrywania. Ukrywanie z kolei niszczy zaufanie w związku i rodzinie, nawet gdy bliscy jeszcze nie znają całej prawdy.

  • Finanse. Zaległości, szybkie pożyczki, wykorzystane limity kart, sprzedaż rzeczy, pieniądze pożyczone od znajomych.
  • Relacje. Kłótnie o pieniądze, kłamstwa, oddalenie od partnera i dzieci, życie „obok” rodziny z telefonem w ręku.
  • Sen. Mecze w innych strefach czasowych, nocne sprawdzanie wyników, rozmyślanie o stratach. Niewyspanie nasila drażliwość i impulsywność.
  • Praca. Spadek koncentracji, obstawianie w godzinach pracy, pożyczki od współpracowników.
  • Nastrój. Przygnębienie, lęk, poczucie bezradności. Przy długach mogą pojawić się myśli rezygnacyjne i wtedy potrzebna jest pilna pomoc.

Gdy długi odbierają nadzieję

Jeśli pojawiają się myśli o odebraniu sobie życia, zadzwoń pod 116 123 (telefon zaufania dla dorosłych w kryzysie emocjonalnym, całodobowo, bezpłatnie) lub 800 70 22 22 (Centrum Wsparcia, całodobowo, bezpłatnie). W bezpośrednim zagrożeniu życia dzwoń pod 112. Z każdej sytuacji finansowej można szukać wyjścia.

Pierwsze kroki: jak przestać obstawiać

Samo postanowienie zwykle nie wystarcza, bo głód gry pojawia się nagle, najczęściej przy meczu lub po trudnym dniu. Dlatego warto od razu postawić bariery między impulsem a zakładem. Każda przeszkoda daje kilka minut, a fala głodu zwykle opada w ciągu kilkunastu do kilkudziesięciu minut.

  1. Samowykluczenie w serwisach

    Większość serwisów bukmacherskich pozwala na samowykluczenie lub długie zablokowanie konta. Warto zrobić to we wszystkich serwisach naraz, a nie tylko w tym, w którym gra się najczęściej. Potem usunąć aplikacje i wylogować się z przeglądarki.

  2. Blokady płatności

    Wiele banków umożliwia zablokowanie płatności na rzecz serwisów hazardowych lub ustawienie niskich limitów transakcji online. Warto też usunąć zapisane dane kart z telefonu i zrezygnować z szybkich płatności tam, gdzie ułatwiają wpłaty.

  3. Oddanie kontroli nad finansami

    Na czas terapii dobrze sprawdza się przekazanie zarządzania pieniędzmi zaufanej osobie: wspólny wgląd w konto, ograniczona gotówka, rozliczanie wydatków. To nie kara, tylko tymczasowe zabezpieczenie, jak kask przy jeździe na nartach.

  4. Nowy sposób kibicowania

    Pierwsze tygodnie są najtrudniejsze przy dużych meczach. Pomaga oglądanie w towarzystwie osób, które wiedzą o problemie, wyłączenie powiadomień z aplikacji sportowych i zaplanowanie, co robić w przerwie meczu.

  5. Rozmowa ze specjalistą

    Bariery dają czas, a psychoterapia pozwala ten czas wykorzystać: zrozumieć, co napędza grę, i nauczyć się radzić sobie inaczej. W trudnej chwili pomocny jest telefon zaufania dla osób z uzależnieniami behawioralnymi: 801 889 880.

Nawroty i wyzwalacze: sport jako pułapka

Dla osoby wychodzącej z uzależnienia od zakładów sportowych sam sport bywa najsilniejszym wyzwalaczem. Wielki turniej, derby, ostatnia kolejka ligi, a nawet rozmowa o wynikach w pracy mogą uruchomić dawne skojarzenia: napięcie, ekscytację, myśl „ten jeden mecz jest pewny”.

Inne typowe wyzwalacze to wypłata lub niespodziewany przelew, alkohol przy meczu, nuda, samotność, kłótnia, zmęczenie i reklamy z bonusem „na powrót”. Nawrót rzadko zaczyna się od kuponu. Najpierw pojawiają się zaniedbany sen i drażliwość, potem sprawdzanie kursów „tylko z ciekawości”, a dopiero na końcu zakład.

Odsetek nawrotów w uzależnieniach szacuje się na 40-60%, podobnie jak w innych chorobach przewlekłych. Wpadka nie przekreśla wysiłku. Najważniejsze, by nie ulec myśli „i tak już wszystko przegrane” i jak najszybciej wrócić do planu. Wczesne sygnały zebraliśmy w poradniku o sygnałach ostrzegawczych nawrotu.

Terapia uzależnienia od zakładów bukmacherskich w Nowym Targu

Pomagamy osobom z Nowego Targu i całego Podhala, bez skierowania i w pełnej poufności. Pierwsza konsultacja trwa 50-60 minut. Rozmawiamy o tym, jak wygląda gra, jaka jest sytuacja finansowa i rodzinna, i co jest najpilniejsze teraz.

  • Terapia poznawczo-behawioralna. W terapii CBT pracujemy z przekonaniami o „systemie”, pewniakach i odgrywaniu się oraz budujemy nowe nawyki na czas meczów.
  • Praca z emocjami. Gdy zakłady są sposobem na nudę, stres lub pustkę, korzystamy z terapii ACT i terapii schematów.
  • Zapobieganie nawrotom. Tworzymy pisemny plan oparty na modelu Marlatta i Gordona, z listą wyzwalaczy i gotowych reakcji. Więcej o zapobieganiu nawrotom.
  • Program SNNRZ. Autorski program SNNRZ łączy psychoterapię z psychoedukacją o neurobiologii stresu i głodu, z kartami pracy i mierzalnymi celami.
  • Metody uzupełniające. Po kwalifikacji, jako uzupełnienie psychoterapii, można wykorzystać trening biofeedback i neurofeedback, na przykład do nauki regulacji napięcia.

Sesje odbywają się zwykle raz w tygodniu. Zadzwoń: 18 307 01 11 lub napisz przez stronę kontakt.

Dla bliskich osoby, która obstawia

Partnerzy i rodzice często pierwsi zauważają znikające pieniądze i telefon, od którego nie da się oderwać. Naturalną reakcją jest złość albo spłacanie długów, żeby „mieć spokój”. Spłata bez planu leczenia zwykle jednak tylko odsuwa kolejny kryzys.

Warto zadbać najpierw o bezpieczeństwo finansowe domu i o siebie. Podejście CRAFT uczy rozmawiać tak, by zwiększyć szansę, że bliska osoba podejmie leczenie. Zapraszamy na konsultacje opisane na stronie pomoc dla bliskich osoby uzależnionej. Inne uzależnienia behawioralne opisujemy w dziale uzależnienia behawioralne.

Najczęstsze pytania o uzależnienie od zakładów bukmacherskich

Czy zakłady bukmacherskie uzależniają?

Tak. Zakłady bukmacherskie to gra na pieniądze i mogą prowadzić do zaburzenia hazardowego (ICD-11: 6C50). Szczególnie wciągające są zakłady na żywo i obstawianie w telefonie, bo są dostępne zawsze i dają natychmiastowy wynik.

Jak przestać grać u bukmachera?

Najlepiej połączyć bariery i terapię. Bariery to samowykluczenie we wszystkich serwisach, usunięcie aplikacji, blokady płatności i czasowe oddanie kontroli nad pieniędzmi. Psychoterapia pomaga zrozumieć, co uruchamia grę, i przygotować plan na trudne chwile.

Mam system, który czasem działa. Czy to też uzależnienie?

Wiara w system jest typowa dla uzależnienia od zakładów i nie świadczy o kontroli. Wygrane się zdarzają, ale w dłuższej perspektywie przewaga jest po stronie bukmachera. Ważniejsze od systemu jest pytanie, czy obstawianie szkodzi finansom, relacjom i samopoczuciu.

Czy po terapii można dalej oglądać mecze?

Zwykle tak, choć na początku terapii bywa potrzebna przerwa od najbardziej ryzykownych sytuacji. Wspólnie planujemy, jak wrócić do kibicowania bez zakładów. Dla wielu osób sport znów staje się przyjemnością, a nie źródłem napięcia.

Co zrobić z długami po zakładach?

Najpierw zatrzymać grę i nie zaciągać nowych pożyczek na spłatę. Potem spisać wszystkie zobowiązania i skorzystać z profesjonalnego doradztwa finansowego. W terapii pomagamy przygotować rozmowę z bliskimi i utrzymać plan mimo presji.

Czy mogę kiedyś obstawiać „dla zabawy”?

Przy uzależnieniu najbezpieczniejszym celem jest pełna rezygnacja z gry na pieniądze. Nawet pojedynczy kupon często uruchamia dawny mechanizm, łącznie z gonieniem strat. Ten temat omawiamy otwarcie na sesjach.

Gdzie szukać pomocy w uzależnieniu od zakładów na Podhalu?

Nasze centrum w Nowym Targu przyjmuje bez skierowania osoby z całego regionu, w tym z Zakopanego i Rabki-Zdroju. Umówić się można pod numerem 18 307 01 11. W chwili kryzysu pomocny jest telefon zaufania 801 889 880.

Źródła: klasyfikacja ICD-11 (6C50 zaburzenie hazardowe); McLellan A.T. i in., JAMA 2000 (odsetek nawrotów); Melemis S.M., Yale Journal of Biology and Medicine 2015 (etapy nawrotu); Marlatt G.A., Gordon J.R. (model zapobiegania nawrotom, „surfowanie na fali głodu”).

Zadzwoń