Czym jest uzależnienie i dlaczego warto je leczyć
Uzależnienie - definicja
Uzależnienie to przewlekłe zaburzenie, w którym substancja lub zachowanie zaczyna pełnić centralną rolę w regulowaniu emocji, a kontrola nad nim stopniowo słabnie mimo szkodliwych skutków. Obejmuje zmiany w układzie nagrody mózgu, w nawykach i w relacjach, dlatego leczy się je wielotorowo, a nie samą „siłą woli”.
Leczenie uzależnień w Nowym Targu zaczyna się od zrozumienia, że nałóg nie jest wadą charakteru. To sposób, w jaki mózg i psychika nauczyły się radzić sobie z napięciem, bólem lub pustką. Ta strategia z czasem zaczyna kosztować więcej, niż daje.
Klasyfikacje medyczne (ICD-11, czyli Międzynarodowa Klasyfikacja Chorób, oraz DSM-5, amerykański podręcznik diagnostyczny) opisują uzależnienia od substancji oraz od zachowań, takich jak hazard czy gry. Łączy je podobny mechanizm: silna potrzeba, utrata kontroli, kontynuowanie mimo szkód i zawężenie życia wokół nałogu.
Psychoterapia uzależnień nie polega na zawstydzaniu ani na pilnowaniu. Jej celem jest odzyskanie wpływu na własne decyzje, nauczenie się nowych sposobów regulowania emocji i zbudowanie życia, w którym powrót do nałogu przestaje być najprostszym wyjściem.
Formy uzależnień, z którymi pracujemy
Każda forma nałogu ma swoją specyfikę: inne objawy odstawienia, inne sytuacje ryzyka, inne skutki dla zdrowia i finansów. Poniżej znajdziesz krótki przegląd i odnośniki do szczegółowych opisów.
Alkohol
Uzależnienie od alkoholu to jeden z najczęstszych powodów, dla których szuka się pomocy w terapii uzależnień. Rozwija się powoli, często w kulturze, w której picie jest normą towarzyską. Szczegółowy opis procesu leczenia znajdziesz na stronie terapia uzależnienia od alkoholu, a to, co dzieje się w ciele i głowie przy silnej potrzebie picia, opisujemy w artykule o tym, czym jest głód alkoholowy i jak go przetrwać.
Narkotyki
Marihuana, amfetamina, mefedron czy kokaina działają różnie, ale wszystkie mogą prowadzić do utraty kontroli i poważnych skutków psychicznych, takich jak lęk, obniżenie nastroju czy objawy psychotyczne. O pracy z tymi substancjami piszemy na stronie leczenie uzależnienia od narkotyków.
Leki
Uzależnienie od leków uspokajających, nasennych (w tym benzodiazepin) lub przeciwbólowych często zaczyna się od zgodnego z zaleceniem leczenia. Bywa ukryte i obciążone wstydem. Więcej na stronie uzależnienie od leków.
Uzależnienia behawioralne
Nałóg nie musi dotyczyć substancji. Kompulsywne korzystanie z telefonu, gier, pornografii, zakupów czy nadmierna praca mogą przejąć kontrolę nad życiem. Przegląd znajdziesz w dziale uzależnienia behawioralne - leczenie, a osobno opisujemy uzależnienie od hazardu i zakładów bukmacherskich, które często wiąże się z długami.
Nawroty w uzależnieniu: najważniejszy obszar naszej pracy
Nasza specjalizacja to praca z nawrotami. Wiele osób trafia do nas po odwyku, po kilku miesiącach lub latach abstynencji, kiedy nałóg niespodziewanie wraca. Taka sytuacja budzi wstyd, ale z klinicznego punktu widzenia jest przewidywalnym elementem przebiegu choroby przewlekłej.
Badania opisują nawrót jako proces, który zaczyna się na długo przed pierwszym kieliszkiem czy dawką: najpierw emocjonalnie (zaniedbanie snu, izolacja, napięcie), potem mentalnie (myśli o „jednym razie”), a na końcu fizycznie. To dobra wiadomość, bo na wcześniejszych etapach da się skutecznie zareagować.
- Jeśli nawrót właśnie się wydarzył, przeczytaj, co robić po nawrocie picia alkoholu.
- Jeśli chcesz się przygotować zawczasu, zobacz, jak wygląda zapobieganie nawrotom i pisemny plan.
- Jeśli masz za sobą leczenie stacjonarne, sprawdź, jak kontynuować terapię po odwyku.
Kiedy warto zgłosić się na terapię uzależnień
Nie trzeba czekać na „dno”. Im wcześniej zaczyna się leczenie, tym mniej jest do odbudowania. Poniższa lista kontrolna nie jest diagnozą, ale pomaga uczciwie przyjrzeć się sytuacji.
- Zdarza się, że pijesz, zażywasz lub grasz dłużej albo więcej, niż planujesz.
- Próby ograniczenia kończą się po kilku dniach lub tygodniach.
- Myśli o substancji lub zachowaniu zajmują coraz więcej miejsca w ciągu dnia.
- Pojawiają się objawy odstawienia: drżenie, bezsenność, poty, drażliwość, niepokój.
- Bliscy zwracają uwagę na zmianę, a Ty coraz częściej coś ukrywasz.
- Rezygnujesz z dawnych zainteresowań, sportu, spotkań.
- Kontynuujesz mimo problemów zdrowotnych, finansowych, w pracy lub w rodzinie.
Jeśli rozpoznajesz u siebie kilka punktów, rozmowa ze specjalistą terapii uzależnień pomoże ocenić, jaka forma pomocy będzie najlepsza.
Ważne przy alkoholu i lekach uspokajających
Gwałtowne odstawienie alkoholu lub benzodiazepin po dłuższym, regularnym używaniu może być groźne dla zdrowia i życia (np. napady drgawkowe, majaczenie). W takiej sytuacji potrzebna jest konsultacja lekarska lub detoks w placówce medycznej. Przy zagrożeniu życia dzwoń pod 112.
Uzależnienie dotyka całej rodziny
Nałóg jednej osoby zmienia funkcjonowanie wszystkich domowników. Bliscy żyją w napięciu, przejmują obowiązki, tłumaczą, kontrolują, a z czasem tracą z oczu własne potrzeby. To naturalna reakcja na przewlekły stres, a nie oznaka słabości.
Proponujemy konsultacje dla bliskich oparte m.in. na podejściu CRAFT (Community Reinforcement and Family Training). Badania pokazują, że zwiększa ono szansę podjęcia leczenia przez osobę uzależnioną w porównaniu z konfrontacją. Więcej na stronie pomoc dla bliskich osoby uzależnionej.
Osoby, które dorastały w rodzinie z problemem alkoholowym lub innym rodzajem dysfunkcji, często latami noszą skutki tego doświadczenia: nadmierną kontrolę, trudność w zaufaniu, poczucie winy. Z nimi pracujemy w ramach terapii DDA i DDD.
Jak wygląda leczenie uzależnień w Nowym Targu
Nasze centrum przy ul. Kilińskiego 1 w Nowym Targu przyjmuje osoby z całego Podhala, m.in. z Zakopanego, Szaflar, Czarnego Dunajca czy Rabki-Zdroju. Nie potrzebujesz skierowania, a wszystko, co mówisz, pozostaje poufne.
Pierwsza konsultacja
Trwa 50-60 minut. Rozmawiamy o tym, co Cię sprowadza, o historii nałogu, zdrowiu, relacjach i o tym, czego potrzebujesz teraz. Wspólnie decydujemy o dalszych krokach.
Stabilizacja
Zwykle 4-8 tygodni spotkań, najczęściej raz w tygodniu. Uczymy sposobów radzenia sobie z głodem, porządkujemy sen i rytm dnia, budujemy sieć wsparcia.
Praca pogłębiona
Zajmujemy się przyczynami: emocjami, schematami, traumą, relacjami. Korzystamy z metod takich jak terapia poznawczo-behawioralna (CBT), ACT, EMDR czy terapia schematów.
Plan zapobiegania nawrotom
Kończymy pisemnym planem, który zawiera Twoje sygnały ostrzegawcze, strategie i kontakty na trudne chwile.
Osobom zmagającym się z nawrotami proponujemy autorski program SNNRZ (System Neuro-Narracyjnej Regulacji i Zmiany), który łączy psychoterapię z psychoedukacją o neurobiologii stresu i głodu. Pełny opis programu jest też na stronie snnrz.pl.
Po kwalifikacji, jako uzupełnienie psychoterapii, możemy zaproponować badanie QEEG, biofeedback, neurofeedback lub tDCS. Przegląd wszystkich podejść znajdziesz w dziale metody leczenia uzależnień. Zadzwoń pod 18 307 01 11 lub napisz przez stronę kontakt (pn-pt 8:00-18:00, sob 9:00-14:00).
Leczenie prowadzimy ambulatoryjnie, a gdy to potrzebne, także w formie pobytu w ośrodku zamkniętym na 14 lub 28 dni. O tym, która forma jest lepsza, piszemy w artykule ośrodek zamknięty czy terapia ambulatoryjna.
Wszystkie tematy: substancje, uzależnienia behawioralne i rodzina
- Wszystkie substancje
- Wszystkie uzależnienia behawioralne
- Dla rodzin - przegląd
- Alkohol
- Nikotyna i e-papierosy
- Marihuana
- Amfetamina i metamfetamina
- Kokaina
- Mefedron i katynony
- Dopalacze
- Opioidy
- Benzodiazepiny
- Leki - przegląd
- Narkotyki - przegląd
- MDMA i ecstasy
- Psychodeliki
- Ketamina
- GHB i GBL
- Kofeina i energetyki
- Podtlenek azotu i inhalanty
- Sterydy anaboliczne
- Poliuzależnienie
- Hazard
- Zakłady bukmacherskie
- Trading i kryptowaluty
- Gry
- Telefon
- Media społecznościowe
- Internet i seriale
- Pornografia
- Miłość i relacje
- Zakupoholizm
- Pracoholizm
- Kompulsywne jedzenie
- Trening
Najczęstsze pytania o leczenie uzależnień
Czy potrzebuję skierowania na terapię uzależnień w Nowym Targu?
Nie, skierowanie nie jest potrzebne. Wystarczy zadzwonić lub napisać, aby umówić pierwszą konsultację. Rozmowa jest poufna.
Czy terapia uzależnień jest możliwa bez pobytu w ośrodku?
Tak, wiele osób leczy się ambulatoryjnie, przychodząc na sesje zwykle raz w tygodniu i nie przerywając pracy. Jeśli jednak występują nasilone objawy odstawienia, najpierw potrzebny jest detoks pod opieką lekarza, a w niektórych sytuacjach lepszym wyborem jest leczenie stacjonarne. Pomagamy ocenić, co będzie bezpieczne.
Ile trwa leczenie uzależnienia?
Zwykle od kilku do kilkunastu miesięcy. Faza stabilizacji trwa najczęściej 4-8 tygodni, a dalsza praca zależy od Twoich celów, historii nałogu i współwystępujących trudności, takich jak depresja czy lęk.
Czy muszę od razu przestać pić lub zażywać, żeby przyjść?
Pełna gotowość od pierwszego dnia nie jest potrzebna. Na konsultację warto przyjść w stanie trzeźwości, a cele ustalimy razem. Wiele osób zaczyna od ambiwalencji i to jest normalny punkt wyjścia.
Czy leczycie uzależnienia behawioralne, np. od hazardu lub telefonu?
Tak. Pracujemy z uzależnieniem od hazardu, gier, telefonu, pornografii, zakupów i pracy. Mechanizm jest podobny do uzależnień od substancji, a terapia koncentruje się na regulacji emocji, nawykach i odbudowie codzienności.
Co zrobić, jeśli bliska osoba nie chce się leczyć?
Możesz przyjść na konsultację bez tej osoby. Uczymy, jak rozmawiać i jak wzmacniać zmianę bez konfrontacji, m.in. w podejściu CRAFT. Zadbanie o siebie często jest pierwszym krokiem, który zmienia dynamikę w rodzinie.
Czy nawrót oznacza, że terapia nie działa?
Nie. Nawroty w uzależnieniach zdarzają się w 40-60% przypadków, podobnie jak w innych chorobach przewlekłych. Nawrót pokazuje, które obszary wymagają wzmocnienia, i jest dobrym momentem, by wrócić do pracy.
Źródła: McLellan A.T. i in., „Drug dependence, a chronic medical illness”, JAMA 2000; Melemis S.M., „Relapse Prevention and the Five Rules of Recovery”, Yale Journal of Biology and Medicine 2015; Meyers R.J. - podejście CRAFT (Community Reinforcement and Family Training).