Przemoc alkoholika w domu: co robić i gdzie szukać pomocy

Przemoc domowa a alkohol: czym jest przemoc w rodzinie

Jeśli szukasz odpowiedzi na pytanie, co robić, gdy dochodzi do przemocy alkoholika w domu, to już ważny krok. Wiele osób latami nazywa to „kłótniami”, „nerwami po pijanemu” albo „trudnym charakterem”. Nazwanie sytuacji po imieniu nie jest oskarżeniem, tylko sposobem, by zobaczyć, czego potrzebujesz.

Przemoc domowa a alkohol to temat, o którym w wielu domach się milczy. Wstyd, lęk przed oceną i nadzieja, że „jak przestanie pić, to się uspokoi”, sprawiają, że pomoc przychodzi późno. Ta strona ma pomóc uporządkować sytuację: co jest przemocą, jak zadbać o bezpieczeństwo i gdzie szukać wsparcia.

Formy przemocy w rodzinie z problemem alkoholowym

Przemoc nie zawsze zostawia ślady na ciele. Często zaczyna się od słów i kontroli, a z czasem narasta. Poniżej ogólny opis form, które rozpoznaje się najczęściej:

• Przemoc fizyczna. Każde naruszenie nietykalności cielesnej: popychanie, szarpanie, uderzenie, zamykanie w pomieszczeniu, niszczenie rzeczy w celu zastraszenia.
• Przemoc psychiczna. Poniżanie, wyzwiska, groźby, zastraszanie, ciągła krytyka, izolowanie od rodziny i znajomych, kontrolowanie telefonu i wyjść, obwinianie za własne picie.
• Przemoc ekonomiczna. Odbieranie pieniędzy, zabranianie pracy, zaciąganie długów na drugą osobę, wydawanie wspólnych środków na alkohol kosztem potrzeb rodziny, uzależnianie od „kieszonkowego”.
• Przemoc seksualna. Każde zmuszanie do kontaktu lub zachowań seksualnych bez zgody, także w małżeństwie i związku.

Często formy te występują razem. Warto też pamiętać o zaniedbaniu, na przykład pozostawianiu dzieci bez opieki w czasie picia. Jeśli któryś punkt brzmi znajomo, to nie powód do wstydu. To informacja, że sytuacja wymaga wsparcia z zewnątrz.

Alkohol nie jest usprawiedliwieniem przemocy

Alkohol obniża kontrolę nad impulsami i nasila drażliwość, dlatego po piciu do przemocy może dochodzić częściej lub z większą siłą. Nie jest jednak jej przyczyną. Wiele osób pije i nie stosuje przemocy, a część osób stosujących przemoc robi to także na trzeźwo.

Zdania „to przez wódkę”, „nie pamięta, co robił”, „gdyby w domu był spokój, nie piłby tyle” przenoszą odpowiedzialność na alkohol albo na osobę doznającą przemocy. Tymczasem nikt nie zasługuje na przemoc, a zachowanie dorosłej osoby jest jej odpowiedzialnością.

To ma znaczenie praktyczne. Leczenie uzależnienia jest potrzebne i może zmniejszyć napięcie w domu, ale samo odstawienie alkoholu nie zawsze kończy przemoc. Dlatego bezpieczeństwo planuje się niezależnie od tego, czy osoba pijąca zgodzi się na terapię uzależnienia od alkoholu.

Przemoc alkoholika w domu: co robić krok po kroku

Plan bezpieczeństwa to kilka prostych ustaleń przygotowanych na spokojnie, zanim sytuacja znów się zaostrzy. Nie musi być idealny. Ważne, by był realny w Twojej sytuacji i znany tylko osobom zaufanym.

1. Wybierz zaufaną osobę

   Ktoś z rodziny, sąsiad, przyjaciel. Warto ustalić z nią proste hasło lub wiadomość, która oznacza „potrzebuję pomocy, zadzwoń po pomoc”.

2. Zadbaj o telefon

   Naładowany telefon z zapisanymi numerami: 112, 800 120 002 i numerem zaufanej osoby. Dobrze, by starsze dzieci wiedziały, jak zadzwonić pod 112.

3. Przygotuj ważne dokumenty

   Dowody tożsamości, dokumenty dzieci, klucze, niezbędne leki i trochę pieniędzy w jednym miejscu, do którego łatwo sięgnąć. Kopie dokumentów można zostawić u zaufanej osoby.

4. Ustal miejsce, do którego można pójść

   Dom rodziny lub przyjaciół, gdzie można przeczekać trudną noc. Warto wiedzieć, jak tam dotrzeć o każdej porze.

5. Zauważaj sygnały narastania

   Często można rozpoznać moment, w którym napięcie rośnie. To dobry czas, by nie wdawać się w dyskusję, nie próbować przekonywać osoby pod wpływem i, jeśli da się to zrobić bezpiecznie, wyjść z domu.

Jeśli istnieje ryzyko, że osoba stosująca przemoc przejrzy telefon lub komputer, warto zachować ostrożność przy zapisywaniu notatek i historii wyszukiwania. Szczegółowy plan dopasowany do sytuacji najlepiej ułożyć z konsultantem Niebieskiej Linii lub ze specjalistą.

Gdzie szukać pomocy: telefony i Niebieska Karta

Nie trzeba mieć „dowodów” ani pewności, że to „już przemoc”, żeby zadzwonić. Konsultanci są po to, by pomóc zrozumieć sytuację i zaplanować kolejne kroki.

• 112 - numer alarmowy, gdy grozi niebezpieczeństwo dla zdrowia lub życia.
• Niebieska Linia 800 120 002 - Ogólnopolskie Pogotowie dla Osób Doznających Przemocy Domowej, całodobowo.
• 116 111 - telefon zaufania dla dzieci i młodzieży, całodobowo.
• 116 123 - bezpłatny, całodobowy telefon dla dorosłych w kryzysie emocjonalnym.
• 800 70 22 22 - Centrum Wsparcia dla Osób Dorosłych w Kryzysie Psychicznym, całodobowo, bezpłatnie.

W Polsce istnieje procedura „Niebieskiej Karty”, czyli zorganizowany sposób reagowania służb na przemoc domową, w który mogą być zaangażowane między innymi policja i pomoc społeczna. Jej celem jest ochrona osób doznających przemocy i zatrzymanie przemocy. O tym, jak przebiega w konkretnej sytuacji, najlepiej zapytać konsultanta Niebieskiej Linii lub w ośrodku pomocy społecznej.

Dzieci w domu, w którym jest przemoc i picie

Dzieci są świadkami więcej, niż dorosłym się wydaje, nawet gdy śpią w pokoju obok. Bycie świadkiem przemocy wobec rodzica jest dla dziecka także doświadczeniem przemocy. Dzieci często obwiniają siebie i próbują „pilnować” spokoju w domu.

• Powiedz prosto, że to, co się dzieje, nie jest winą dziecka.
• Ustal z dzieckiem bezpieczne miejsce i proste zasady: w razie awantury nie wchodzić między dorosłych, pójść w bezpieczne miejsce, na przykład do sąsiada, i zadzwonić pod 112.
• Pokaż numer 116 111, pod którym dziecko może porozmawiać anonimowo.
• Zadbaj o stały rytm dnia i chwile spokoju, nawet krótkie.

Nie prowadzimy terapii osób niepełnoletnich. Pomoc psychologiczną dla dzieci i młodzieży z regionu można znaleźć w poradni dla dzieci i młodzieży na Podhalu. Więcej o wspieraniu dzieci piszemy na stronie dzieci w rodzinie z uzależnieniem.

Najpierw bezpieczeństwo, potem terapia

Wiele osób szuka terapii par, licząc, że wspólne sesje pomogą „dogadać się” i zatrzymać przemoc. Gdy przemoc trwa, terapia par zwykle nie jest dobrym pierwszym krokiem. Szczera rozmowa w gabinecie może później oznaczać odwet w domu, a osoba doznająca przemocy nie może mówić swobodnie.

Dlatego w naszym centrum przy sygnałach przemocy zaczynamy od wsparcia indywidualnego i planu bezpieczeństwa. Terapię rodzinną i par rozważamy dopiero wtedy, gdy przemoc ustała, a ocena bezpieczeństwa na to pozwala. Podobnie z podejściem CRAFT: jego elementy, takie jak pozwalanie na naturalne konsekwencje, stosuje się tylko wtedy, gdy nie zwiększają ryzyka.

Stawianie granic wobec osoby, która stosuje przemoc, też wymaga ostrożności. Więcej o tym, jak robić to bezpiecznie, znajdziesz na stronie o granicach wobec osoby uzależnionej.

Jak pomagamy w Nowym Targu

W centrum w Nowym Targu psychoterapeuci i specjaliści terapii uzależnień pracują z bliskimi osób pijących, także tymi, które doświadczają przemocy. Rozmowa jest poufna i nie wymaga wiedzy ani zgody osoby pijącej.

• Konsultacja dla bliskich. 50-60 minut na uporządkowanie sytuacji, ocenę bezpieczeństwa i pierwsze kroki, w tym plan bezpieczeństwa. Informujemy też, gdzie szukać pomocy interwencyjnej.
• Terapia indywidualna. Praca z lękiem, poczuciem winy i skutkami długotrwałego stresu. Przy objawach urazowych pomocna bywa terapia traumy, w tym EMDR.
• Wsparcie w trosce o siebie. Przewlekłe napięcie odbija się na śnie i zdrowiu. Podpowiadamy, jak zadbać o siebie w trudnym czasie.
• Leczenie uzależnienia. Osobie pijącej, która chce się leczyć, oferujemy terapię uzależnienia. Traktujemy ją jako uzupełnienie, a nie zamiennik działań chroniących rodzinę.

Przyjmujemy osoby z Nowego Targu i całego Podhala, bez skierowania. Więcej o wsparciu dla rodzin znajdziesz w dziale dla rodzin i współuzależnionych oraz na stronie pomoc dla bliskich osoby uzależnionej. Zadzwoń: 18 307 01 11 lub napisz przez formularz kontaktowy.

Pytania o przemoc w rodzinie z uzależnieniem