Pomoc dla rodzin osób uzależnionych Nowy Targ

Rodzina osoby uzależnionej też potrzebuje pomocy

Rodzina z problemem uzależnienia - definicja

Rodzina z problemem uzależnienia to układ bliskich osób, w którym picie, używanie substancji lub kompulsywne zachowanie jednego z członków zaczyna wyznaczać rytm życia pozostałych. Zmieniają się role, sposób rozmawiania, podział obowiązków i poziom napięcia. Pomoc dla rodzin osób uzależnionych dotyczy więc całego systemu, a nie tylko osoby, która pije, bierze lub gra.

Uzależnienie rzadko dotyka jednej osoby. Zwykle obok jest ktoś, kto czeka w nocy, tłumaczy się przed sąsiadami, pilnuje pieniędzy, uspokaja dzieci. Ten wysiłek bywa niewidoczny, a przecież trwa często latami.

Ten dział powstał z myślą o bliskich. Zebraliśmy tu strony, które pomagają zrozumieć, co dzieje się w rodzinie, i wybrać pierwszy krok. Nie trzeba czytać wszystkiego. Wystarczy zacząć od tematu, który dziś najbardziej boli.

Dla kogo jest ten dział

Piszemy dla każdego, kto jest blisko osoby uzależnionej od alkoholu, narkotyków, leków, hazardu albo innych zachowań. Więź rodzinna nie musi być formalna. Liczy się to, że uzależnienie drugiej osoby realnie wpływa na codzienne życie.

Partnerzy i małżonkowie

Osoba w związku z kimś, kto pije lub bierze, często dźwiga podwójny ciężar: dom, finanse, dzieci i jednocześnie emocjonalną opiekę nad partnerem. Wiele osób szuka informacji pod hasłami „żona alkoholika” czy „mąż alkoholik”, zanim odważy się o tym komuś powiedzieć.

Rodzice

Rodzice nastolatka lub dorosłego dziecka przeżywają lęk, poczucie winy i bezradność. Pytanie „co zrobiliśmy źle?” wraca uparcie, choć uzależnienie ma wiele przyczyn.

Dorosłe dzieci

Dorosłe dzieci osób pijących mogą dziś opiekować się rodzicem, a jednocześnie nosić w sobie doświadczenia z dzieciństwa. Część z nich rozpoznaje u siebie wzorce opisywane jako syndrom DDA lub DDD.

Rodzeństwo i przyjaciele

Brat, siostra, przyjaciel czy przyjaciółka bywają pomijani, a też martwią się, pożyczają pieniądze, kryją przed rodziną. Ich niepokój również jest ważny.

Jak uzależnienie zmienia rodzinę

Rodzina działa jak system naczyń połączonych. Gdy jedna osoba traci kontrolę nad piciem czy graniem, pozostali odruchowo próbują utrzymać równowagę. Na krótką metę to pomaga przetrwać, na dłuższą utrwala problem i wyczerpuje wszystkich.

Role w rodzinie

W wielu rodzinach wyłaniają się dość przewidywalne role. Ktoś przejmuje obowiązki i „trzyma wszystko w ryzach”. Ktoś inny rozładowuje napięcie żartem. Jeszcze ktoś staje się niewidoczny, żeby nie sprawiać kłopotu, albo zaczyna sprawiać kłopoty, skupiając na sobie uwagę. Role nie są wyborem, tylko sposobem przystosowania do chaosu.

Sekrety i zasada milczenia

W domu obowiązuje często niepisana reguła: „nie mówimy o tym na zewnątrz”, a czasem nawet w środku. Dzieci uczą się nie pytać, dorośli ukrywają długi czy nieobecności w pracy. Sekret chroni przed wstydem, ale odcina od wsparcia.

Przewlekłe napięcie

Bliscy żyją w trybie czuwania: czy dziś będzie spokojnie, w jakim stanie wróci, co powiedzieć, żeby nie wywołać awantury. Ciało reaguje bezsennością, bólami głowy, drażliwością. Z czasem to napięcie staje się tłem, którego już się nie zauważa.

Przesunięcie centrum uwagi

Stopniowo życie rodziny zaczyna krążyć wokół osoby uzależnionej. Plany, rozmowy, pieniądze i nastroje zależą od tego, czy pije, bierze albo gra. Ten wzorzec bywa nazywany współuzależnieniem i warto go rozpoznać, bo da się go zmienić.

Od czego zacząć: wybierz swoją sytuację

Poniższa lista pomaga szybko trafić do strony, która najlepiej odpowiada na aktualny problem. Można wracać do niej wielokrotnie, bo potrzeby zmieniają się w trakcie zdrowienia rodziny.

Jeśli pojawia się przemoc, groźby lub strach o bezpieczeństwo → zacznij od strony przemoc a uzależnienie: jak zadbać o bezpieczeństwo. W bezpośrednim zagrożeniu dzwoń pod 112.
Jeśli trudno ocenić, czy to już współuzależnienie → przeczytaj, czym jest współuzależnienie i jakie ma objawy, a potem wypełnij test współuzależnienia do samooceny.
Jeśli wiadomo już, że potrzebna jest pomoc dla siebie → zobacz, jak wygląda terapia współuzależnienia i jej etapy.
Jeśli brakuje sił, snu i cierpliwości → zajrzyj na stronę jak zadbać o siebie, gdy bliski pije.
Jeśli chodzi o męża, żonę lub partnera → przeczytaj stronę dla partnera osoby uzależnionej.
Jeśli pije, bierze lub gra syn albo córka → przejdź do strony dla rodziców osoby uzależnionej.
Jeśli w domu są dzieci → dowiedz się, jak chronić dzieci w rodzinie z uzależnieniem i jak z nimi rozmawiać.
Jeśli trudno powiedzieć „nie” i wszystko kończy się kłótnią → przeczytaj o granicach wobec osoby uzależnionej.
Jeśli bliska osoba nie chce się leczyć → zacznij od strony jak pomóc osobie uzależnionej i poznaj trening CRAFT dla rodzin.
Jeśli picie niszczy rodzinę, a rozmowy nic nie dają → sprawdź ogólne informacje o zobowiązaniu do leczenia odwykowego.
Jeśli problemem jest hazard, zakłady lub długi → przeczytaj stronę dla bliskich osoby grającej.
Jeśli bliski wraca po leczeniu albo doszło do nawrotu → zobacz, jak wygląda rodzina po terapii: odbudowa zaufania.
Jeśli chcecie pracować razem jako para lub rodzina → poznaj terapię rodzinną i terapię par.
Jeśli dorastanie w domu z piciem wciąż wpływa na dorosłe życie → przeczytaj o terapii DDA i DDD.

Bezpieczeństwo przed wszystkim

Jeśli dochodzi do przemocy fizycznej, psychicznej lub ekonomicznej, najważniejsze jest bezpieczeństwo, a nie rozmowa o leczeniu. Całodobowo działa Niebieska Linia: 800 120 002. Dzieci i młodzież mogą dzwonić pod 116 111. W kryzysie emocjonalnym dorosłych pomaga bezpłatny, całodobowy telefon 116 123. W zagrożeniu życia: 112.

Trzy rzeczy, które pomagają niemal każdej rodzinie

Przerwać milczenie
Powiedzieć choć jednej zaufanej osobie, co się dzieje: przyjacielowi, lekarzowi rodzinnemu, specjaliście. Samo nazwanie problemu zmniejsza wstyd i daje oddech.
Oddzielić troskę od odpowiedzialności
Można kochać i martwić się, a jednocześnie przestać brać na siebie skutki cudzego picia. To nie obojętność, lecz zdrowa granica.
Zadbać o własne wsparcie
Konsultacja, terapia lub wspólnota samopomocowa dla bliskich, taka jak Al-Anon czy Alateen dla nastolatków. Rodzina, która ma wsparcie, lepiej wytrzymuje długą drogę zmiany.

Jak pomagamy rodzinom w Nowym Targu

W naszym centrum w Nowym Targu psychoterapeuci i specjaliści terapii uzależnień pracują zarówno z osobami uzależnionymi, jak i z ich bliskimi. Rodzina może zgłosić się sama, zanim osoba pijąca czy grająca zdecyduje się na leczenie.

Konsultacja dla bliskich. Spotkanie trwa 50-60 minut. Omawiamy sytuację, bezpieczeństwo i pierwsze kroki. Nie wymaga zgody ani obecności osoby uzależnionej.
Terapia współuzależnienia. Indywidualna praca nad granicami, lękiem, poczuciem winy i odbudową własnego życia.
Podejście CRAFT. Nauka komunikacji i zachowań, które zwiększają szansę na podjęcie leczenia przez osobę uzależnioną.
Terapia par i rodzin. Wspólne sesje, gdy osoba uzależniona jest w leczeniu lub po nim, a w relacji nie ma przemocy, pomagają odbudować zaufanie i ustalić zasady.
Praca z DDA i DDD. Terapia dla dorosłych, którzy dorastali w domu z uzależnieniem lub innym przewlekłym problemem.

Nie prowadzimy terapii dzieci i młodzieży. Wsparcie dla nich można znaleźć w poradni dla dzieci i młodzieży na Podhalu. Rodzice pijącej lub biorącej młodzieży mogą też zadzwonić na Pomarańczową Linię: 801 14 00 68.

Przyjmujemy rodziny z Nowego Targu, Zakopanego i całego Podhala, bez skierowania i poufnie. Pn-Pt 8:00-18:00, Sob 9:00-14:00. Telefon: 18 307 01 11, a więcej informacji na stronie kontakt.

Wszystkie strony dla rodzin i bliskich

Najczęstsze pytania rodzin osób uzależnionych

Gdzie szukać pomocy dla rodziny alkoholika?

Pomoc dla rodziny można uzyskać u psychoterapeuty lub specjalisty terapii uzależnień, także bez udziału osoby pijącej. W naszym centrum prowadzimy konsultacje dla bliskich i terapię współuzależnienia. Pomocne bywają też wspólnoty samopomocowe, takie jak Al-Anon.

Czy mogę przyjść po pomoc, jeśli osoba uzależniona nie chce się leczyć?

Tak. Konsultacja dla bliskich dotyczy Ciebie i Twojej sytuacji, a nie wymaga zgody osoby uzależnionej. Zmiana po stronie rodziny może też zwiększyć szansę, że osoba pijąca lub grająca sięgnie po pomoc.

Czy dzieci wiedzą, że rodzic pije?

Zwykle wiedzą albo wyczuwają więcej, niż dorosłym się wydaje. Pomaga spokojne, dostosowane do wieku wyjaśnienie, że to nie ich wina, i stabilny rytm dnia. Więcej wskazówek zawiera strona o dzieciach w rodzinie z uzależnieniem.

Czy współuzależnienie to choroba?

Nie. Współuzależnienie nie jest diagnozą w klasyfikacjach ICD-11 ani DSM-5. To opis wzorca funkcjonowania bliskich, którzy długo żyją w stresie związanym z czyimś uzależnieniem. Mimo to jego skutki są realne i warto nad nimi pracować.

Co robić, gdy pijący partner jest agresywny?

Najpierw zadbać o bezpieczeństwo swoje i dzieci. W zagrożeniu dzwonić pod 112, a po wsparcie i informacje na całodobową Niebieską Linię 800 120 002. Istnieje też procedura „Niebieskiej Karty”. Terapia i rozmowy o leczeniu mają sens dopiero wtedy, gdy nikt nie jest w niebezpieczeństwie.

Czy terapia rodzinna pomaga w uzależnieniu?

Może pomóc, zwłaszcza gdy osoba uzależniona jest w leczeniu lub po nim, a w rodzinie nie ma przemocy. Wspólne sesje pomagają odbudować zaufanie, ustalić zasady na czas zdrowienia i rozmawiać o nawrotach bez wzajemnych oskarżeń. Nie zastępują jednak terapii samego uzależnienia.

Czy przyjmujecie rodziny spoza Nowego Targu?

Tak. Przyjeżdżają do nas bliscy z Zakopanego, Rabki-Zdroju, Czarnego Dunajca, Szaflar i całego Podhala. Wizyty odbywają się w centrum w Nowym Targu, poufnie i bez skierowania.

Źródła: Meyers R.J. (Community Reinforcement and Family Training, CRAFT).