Czym jest uzależnienie od ketaminy
Uzależnienie od ketaminy - definicja
Uzależnienie od ketaminy to zaburzenie, w którym używanie ketaminy poza wskazaniami medycznymi wymyka się spod kontroli, staje się priorytetem i trwa mimo szkód dla zdrowia fizycznego i psychicznego. W klasyfikacji ICD-11 należy do zaburzeń związanych z substancjami dysocjacyjnymi (kod 6C4D).
Ketamina jest lekiem znieczulającym, stosowanym przez lekarzy w anestezjologii i medycynie ratunkowej, a jedna z jej postaci bywa stosowana w psychiatrii w ściśle kontrolowanych warunkach. Ta strona dotyczy wyłącznie używania ketaminy poza nadzorem medycznym.
Ketamina blokuje w mózgu receptory NMDA, związane z przekaźnikiem glutaminianem. Efektem jest dysocjacja, czyli poczucie odłączenia od ciała, otoczenia i własnych emocji. Dla osoby w przewlekłym napięciu, lęku lub smutku to „odcięcie” może być bardzo kuszące i właśnie ono często staje się źródłem uzależnienia.
Jak rozwija się uzależnienie od ketaminy
Ketamina bywa najpierw używana okazjonalnie, na imprezach lub w towarzystwie. Z czasem u części osób zmienia się jej funkcja: przestaje być „rozrywką”, a staje się sposobem na wyłączenie myśli, lęku, bólu emocjonalnego lub samotności. Tolerancja rośnie szybko, więc do osiągnięcia tego samego efektu potrzeba coraz więcej substancji, a używanie przybiera formę ciągów.
Sygnały, że używanie ketaminy wymyka się spod kontroli:
- używanie trwa dłużej, niż było planowane, i coraz częściej odbywa się w samotności;
- trudno przestać w trakcie ciągu, mimo zmęczenia i złego samopoczucia;
- ketamina staje się głównym sposobem na stres, lęk, smutek lub bezsenność;
- pojawiają się dolegliwości ze strony pęcherza lub bóle brzucha, a mimo to używanie trwa;
- narastają problemy z pamięcią, koncentracją i poczuciem realności;
- relacje, praca i zainteresowania schodzą na dalszy plan;
- pojawia się ukrywanie, kłamstwa i napięcie w bliskich relacjach.
Te sygnały są zaproszeniem do rozmowy, a nie autodiagnozą. Szerszy przegląd innych substancji znajdziesz na stronie substancje psychoaktywne.
Ryzyka zdrowotne i psychiczne
Uszkodzenie pęcherza moczowego i dróg moczowych
Długotrwałe używanie ketaminy może prowadzić do zapalenia i uszkodzenia ściany pęcherza moczowego. Objawia się to m.in. częstym i nagłym parciem na mocz, bólem przy oddawaniu moczu i w podbrzuszu, krwią w moczu oraz trudnością z utrzymaniem moczu. W bardziej zaawansowanych przypadkach uszkodzenie może obejmować także moczowody i nerki. Wczesne zaprzestanie używania daje większą szansę na poprawę, dlatego takie objawy wymagają konsultacji lekarskiej, najlepiej urologicznej.
Ból pęcherza bywa paradoksalnym wyzwalaczem: ketamina chwilowo go przytłumia, co zachęca do kolejnego użycia i pogłębia problem. W terapii zwracamy na ten mechanizm szczególną uwagę.
Dysocjacja, urazy i wypadki
Pod wpływem ketaminy zmniejsza się czucie bólu, orientacja i kontrola ruchów. Sprzyja to upadkom, oparzeniom, urazom i wypadkom, w tym utonięciom. Osoba może nie zauważyć, że zrobiła sobie krzywdę.
Pamięć, koncentracja i nastrój
Regularne używanie ketaminy może osłabiać pamięć, uwagę i zdolność planowania, a także nasilać poczucie nierealności siebie i świata. Często towarzyszy temu obniżony nastrój i lęk. Gdy trudności poznawcze się utrzymują, pomocna bywa konsultacja neuropsychologiczna.
Bóle brzucha i inne dolegliwości
U osób długo używających ketaminy mogą pojawiać się silne, nawracające bóle brzucha oraz problemy z wątrobą i drogami żółciowymi. To kolejne wskazanie do oceny lekarskiej.
Kiedy dzwonić pod 112
Łączenie ketaminy z alkoholem, GHB, opioidami lub benzodiazepinami może hamować oddychanie i prowadzić do utraty przytomności. Dzwoń pod 112, gdy pojawia się: brak kontaktu, płytki lub nieregularny oddech, drgawki, ból w klatce piersiowej, uraz głowy albo silne pobudzenie z ryzykiem zrobienia sobie krzywdy. Nie zostawiaj takiej osoby samej, a nieprzytomną, oddychającą osobę ułóż w pozycji bocznej bezpiecznej, by nie zachłysnęła się wymiocinami. Krew w moczu, zatrzymanie moczu lub silny ból brzucha wymagają pilnej wizyty u lekarza.
Odstawienie ketaminy i głód
Odstawienie ketaminy zwykle nie przebiega tak gwałtownie fizycznie jak odstawienie alkoholu czy opioidów. Za to głód psychiczny bywa bardzo silny, a pierwsze tygodnie po przerwie są okresem podwyższonego ryzyka nawrotu. Mogą pojawić się:
- silna chęć użycia, zwłaszcza wieczorem i w samotności;
- lęk, drażliwość, obniżony nastrój;
- zmęczenie, problemy ze snem;
- nasilenie dolegliwości, które wcześniej ketamina „przykrywała”, w tym bólu i napięcia emocjonalnego.
Jeżeli ketamina łączyła się z alkoholem, benzodiazepinami, GHB lub opioidami, przed odstawieniem potrzebna jest ocena lekarza, a czasem detoks w warunkach medycznych. Gwałtowne odstawienie tych substancji po dłuższym używaniu może być groźne dla życia. Myśli samobójcze w okresie odstawienia wymagają pilnej pomocy: 112, a w kryzysie emocjonalnym całodobowo i bezpłatnie 116 123 lub 800 70 22 22.
Głód narasta, osiąga szczyt i opada, zwykle w ciągu kilkunastu do kilkudziesięciu minut. O technikach przetrwania tej fali piszemy na stronie o głodzie i cravingu.
Nawroty: typowe wyzwalacze przy ketaminie
Nawrót zwykle przebiega etapami: emocjonalnym, mentalnym i fizycznym. Przy ketaminie szczególnie często powtarzają się te wyzwalacze:
- przytłaczające emocje, z których ketamina pozwalała się „wyłączyć”;
- ból, w tym ból pęcherza lub brzucha;
- wieczory w samotności, bezsenność, nuda;
- imprezy, znajomi i miejsca kojarzone z używaniem;
- alkohol i inne substancje osłabiające postanowienia;
- myśl, że ketamina to „tylko lek”, więc nie może zaszkodzić.
Odsetek nawrotów w uzależnieniach szacuje się na 40-60%, podobnie jak w innych chorobach przewlekłych. Nawrót nie przekreśla leczenia. Jeśli do niego doszło, zajrzyj do poradnika co zrobić po wpadce i na stronę zapobieganie nawrotom.
Leczenie uzależnienia od ketaminy w Nowym Targu
W naszym centrum pracują psychoterapeuci i specjaliści terapii uzależnień, wspierani przez specjalistów neuropsychologii i neuroregulacji. Terapia jest indywidualna, a w razie potrzeby obejmuje pary i rodziny. Nie prowadzimy detoksu ani leczenia urologicznego, ale pomagamy zaplanować konsultacje medyczne.
- Pierwsza konsultacja (50-60 minut). Rozmawiamy o historii używania, innych substancjach, stanie zdrowia i bezpieczeństwie.
- Stabilizacja (zwykle 4-8 tygodni). Praca z głodem, snem i napięciem, plan na wieczory i trudne sytuacje.
- Psychoterapia. Terapia poznawczo-behawioralna, terapia schematów i ACT. Gdy za potrzebą „odcięcia się” stoją trudne doświadczenia, pomocna bywa terapia traumy, a przy dysocjacji także Ego State Therapy.
- Program SNNRZ. System Neuro-Narracyjnej Regulacji i Zmiany z kartami pracy, mierzalnymi celami i pisemnym planem zapobiegania nawrotom.
- Depresja i nastrój. Jeśli ketamina była próbą samoleczenia obniżonego nastroju, pracujemy także nad nim. Piszemy o tym na stronie nawracająca depresja.
Przyjmujemy osoby z całego Podhala, także z Zakopanego i Nowego Sącza. Umów konsultację: 18 307 01 11 lub przez stronę kontakt. Nie potrzebujesz skierowania.
Dla bliskich
Bliscy często zauważają najpierw zmiany w zachowaniu: wycofanie, „nieobecność”, częste wizyty w toalecie, dolegliwości bólowe, problemy z pamięcią. Rozmowę warto zacząć od konkretnych obserwacji i troski, a nie od oskarżeń. Warto też znać objawy stanów nagłych i numer 112.
Konsultacja dla bliskich ma sens nawet wtedy, gdy osoba używająca nie jest gotowa na leczenie. Podejście CRAFT opisujemy na stronie pomoc dla bliskich osoby uzależnionej. Rodzice mogą zadzwonić na Pomarańczową Linię: 801 14 00 68.
Najczęstsze pytania o uzależnienie od ketaminy
Czy od ketaminy można się uzależnić?
Tak. Tolerancja na ketaminę rośnie szybko, a głód psychiczny bywa bardzo silny. ICD-11 opisuje zaburzenia związane z substancjami dysocjacyjnymi, w tym z ketaminą, pod kodem 6C4D.
Jak ketamina wpływa na pęcherz?
Długotrwałe używanie może powodować zapalenie i uszkodzenie pęcherza moczowego: częste parcie, ból, krew w moczu, trudność z utrzymaniem moczu. Uszkodzenie może obejmować też dalsze drogi moczowe. Takie objawy wymagają konsultacji lekarskiej, a zaprzestanie używania zwiększa szansę na poprawę.
Czy odstawienie ketaminy jest niebezpieczne?
Samo odstawienie ketaminy zwykle nie jest tak groźne fizycznie jak odstawienie alkoholu czy opioidów, ale głód i obniżony nastrój bywają silne. Jeśli ketamina łączyła się z alkoholem, benzodiazepinami, GHB lub opioidami, przed odstawieniem potrzebna jest ocena lekarza.
Ketamina jest lekiem, więc czy jest bezpieczna?
Ketamina stosowana przez lekarzy w kontrolowanych warunkach to co innego niż używanie jej na własną rękę. Poza nadzorem medycznym nie ma kontroli nad składem, ilością ani skutkami, a ryzyko uzależnienia, urazów i uszkodzenia pęcherza jest realne.
Czy prowadzicie terapię ketaminą?
Nie. Prowadzimy psychoterapię bez użycia substancji. Pomagamy osobom, dla których używanie ketaminy stało się problemem, oraz ich bliskim.
Czy mogę przyjść na terapię, jeśli nadal używam ketaminy?
Tak, często od tego się zaczyna. Na pierwszej konsultacji oceniamy bezpieczeństwo, potrzebę konsultacji lekarskiej i ustalamy pierwsze kroki. Nie trzeba mieć wszystkiego poukładanego, żeby przyjść.
Czy leczenie uzależnienia od ketaminy w Nowym Targu jest poufne?
Tak. Obowiązuje nas tajemnica zawodowa, a do centrum można zgłosić się bez skierowania. Możesz też zadzwonić pod ogólnopolski telefon zaufania w sprawie uzależnień: 800 199 990.
Źródła: McLellan A.T. i in., JAMA 2000 (odsetek nawrotów w chorobach przewlekłych); Melemis S.M., Yale Journal of Biology and Medicine 2015 (etapy nawrotu); Marlatt G.A., Gordon J.R. (model zapobiegania nawrotom); WHO, ICD-11 (6C4D).