Terapia współuzależnienia: jak wygląda i ile trwa

Czym jest terapia współuzależnienia

Wiele osób zgłasza się z pytaniem: „jak sprawić, żeby przestał pić?”. To zrozumiałe. Terapia współuzależnienia odwraca jednak perspektywę. Pyta, co dzieje się z Tobą, czego potrzebujesz i na co masz realny wpływ.

Ta zmiana punktu widzenia nie oznacza rezygnacji z bliskiej osoby. Oznacza zejście z pozycji, w której całe życie zależy od jej nastroju i decyzji. Paradoksalnie właśnie to często otwiera drogę do zmiany w całej rodzinie.

Terapia dla żony alkoholika, męża, rodziców i dorosłych dzieci

W wyszukiwarce najczęściej pojawia się hasło „terapia dla żony alkoholika”. Za tym hasłem stoją często lata dźwigania ciężaru picia partnera. Terapia współuzależnienia jest tak samo przeznaczona dla mężów i partnerów osób pijących, a także dla bliskich osób uzależnionych od narkotyków, leków czy hazardu.

Po pomoc zgłaszają się również:

• rodzice nastolatka lub dorosłego dziecka, które pije, bierze albo gra;
• dorosłe dzieci opiekujące się pijącym rodzicem;
• rodzeństwo, które pożycza pieniądze, kryje lub pośredniczy w konfliktach;
• osoby po rozstaniu, które nadal żyją wzorcami z dawnego związku.

Sytuacja partnerów opisana jest szerzej na stronie partner osoby uzależnionej, a rodziców na stronie rodzice osoby uzależnionej. Jeśli wciąż trudno ocenić, czy problem dotyczy współuzależnienia, pomocna będzie strona współuzależnienie: objawy i mechanizmy.

Etapy terapii współuzależnienia

Każda terapia jest inna, ale większość przechodzi przez podobne etapy. Nie zawsze następują po sobie w prostej linii. Czasem trzeba wrócić do bezpieczeństwa, gdy sytuacja w domu się zaostrza.

1. Bezpieczeństwo i stabilizacja

   Na początku sprawdzamy, czy w domu nie ma przemocy i czy dzieci są bezpieczne. Porządkujemy najpilniejsze sprawy: sen, finanse, kontakt z kimś zaufanym. Celem jest zmniejszenie chaosu na tyle, by dało się myśleć o czymś więcej niż o przetrwaniu kolejnego dnia.

2. Rozpoznanie wzorców

   Przyglądamy się, jak działają kontrola, ratowanie, zaprzeczanie i wstyd w konkretnej sytuacji. Pomaga dziennik sytuacji w czterech kolumnach: zdarzenie, myśl, reakcja, skutek. Wzorce, które się widzi, łatwiej zmienić.

3. Granice

   Uczymy się formułować granice, które dotyczą własnego zachowania, a nie kontroli drugiej osoby. Na przykład: „Nie będę rozmawiać, gdy jest alkohol” albo „Nie spłacę tego długu”. Ćwiczymy też dotrzymywanie granic, bo to one budują wiarygodność. Więcej: granice wobec osoby uzależnionej.

4. Emocje i potrzeby

   Gdy sytuacja jest stabilniejsza, jest miejsce na złość, żal, lęk i smutek, które długo były odkładane. Pracujemy z poczuciem winy i wstydem. Wracamy do pytania, czego potrzebuję i jak mogę to sobie dać. Tu przydaje się m.in. terapia schematów, pomocna przy wzorcach sięgających dzieciństwa.

5. Odbudowa własnego życia

   Ostatni etap to plan na przyszłość: relacje, praca, odpoczynek, zdrowie, decyzje dotyczące związku. Ustalamy też, co robić w razie nawrotu u bliskiej osoby, żeby nie wrócić automatycznie do starych wzorców.

Forma terapii: sesje indywidualne i wsparcie zewnętrzne

Terapia indywidualna

W naszym centrum terapia współuzależnienia odbywa się w formie sesji indywidualnych. Daje to przestrzeń, by mówić o sprawach trudnych i wstydliwych, w tempie dopasowanym do osoby. Sesje odbywają się zwykle raz w tygodniu.

Wykorzystujemy m.in. terapię poznawczo-behawioralną do pracy z myślami i zachowaniami oraz terapię ACT, która pomaga żyć zgodnie z własnymi wartościami mimo trudnych emocji. Jeśli celem jest także wpłynięcie na gotowość bliskiego do leczenia, łączymy terapię z elementami treningu CRAFT dla rodzin.

Sesje par i rodzin

Gdy osoba uzależniona jest w leczeniu, a w relacji nie ma przemocy, można dołączyć wspólne spotkania. Opisujemy je na stronie terapia rodzinna i par. Nie zastępują one jednak własnej terapii bliskiej osoby.

Wspólnoty samopomocowe

Wiele osób korzysta równolegle ze wspólnot samopomocowych dla bliskich osób pijących, takich jak Al-Anon, a nastolatki z Alateen. To niezależne grupy wzajemnego wsparcia, nie usługa naszego centrum. Dla wielu osób ważne jest tam doświadczenie, że inni przeżywają podobne rzeczy.

Ile trwa terapia współuzależnienia

Na pytanie, ile trwa terapia współuzależnienia, nie ma jednej odpowiedzi. Zależy to od tego, jak długo trwała trudna sytuacja, czy w domu jest bezpiecznie, czy pojawiają się inne trudności, na przykład depresja lub skutki dorastania w rodzinie z problemem.

• Pierwsza konsultacja trwa 50-60 minut i pozwala ustalić cele.
• Faza stabilizacji trwa zwykle 4-8 tygodni przy spotkaniach raz w tygodniu.
• Cała terapia zajmuje zwykle od kilku do kilkunastu miesięcy.

Pierwsza ulga może pojawić się wcześniej, gdy sytuacja zostaje nazwana i pojawia się plan. Głębsza zmiana wzorców wymaga więcej czasu, bo dotyczy nawyków budowanych latami.

Co zmienia się w trakcie terapii

Terapia nie obiecuje, że osoba uzależniona przestanie pić. Może natomiast realnie zmienić codzienność bliskiego. Celem są na przykład takie zmiany:

• mniej czasu spędzonego na myśleniu o cudzym piciu, więcej na własnych sprawach;
• spokojniejszy sen i mniejsze napięcie w ciele;
• jaśniejsze decyzje w sprawach pieniędzy, domu i związku;
• mniej kłótni, bo rozmowy o trudnych sprawach odbywają się w lepszych momentach;
• powrót do relacji i aktywności, z których wcześniej zrezygnowano.

Jak przygotować się do pierwszej sesji

Nie trzeba mieć gotowej opowieści ani pewności, czy to „już współuzależnienie”. Pomaga kilka prostych przygotowań:

• zapisać, co najbardziej niepokoi w ostatnich tygodniach;
• zastanowić się, czy w domu zdarzają się groźby lub przemoc (notatki warto trzymać tam, gdzie nikt ich nie przeczyta);
• zastanowić się, czego oczekuje się od terapii, choćby w jednym zdaniu;
• wypełnić test współuzależnienia do samooceny i zabrać wynik.

Jeśli sił brakuje na bieżąco, warto sięgnąć po wskazówki ze strony jak zadbać o siebie, gdy bliski pije.

Terapia współuzależnienia w Nowym Targu

W naszym centrum psychoterapeuci i specjaliści terapii uzależnień prowadzą indywidualną terapię współuzależnienia, konsultacje dla bliskich, trening CRAFT oraz sesje dla par i rodzin. Leczymy też same uzależnienia, więc rodzina może otrzymać spójne wsparcie w jednym miejscu.

Przyjmujemy osoby z Nowego Targu, Zakopanego i okolic Podhala, bez skierowania i poufnie. Pn-Pt 8:00-18:00, Sob 9:00-14:00. Zadzwoń: 18 307 01 11 lub napisz przez stronę kontakt.

W kryzysie emocjonalnym dostępny jest bezpłatny, całodobowy telefon 116 123. Przy przemocy w domu całodobowo działa Niebieska Linia 800 120 002. W zagrożeniu życia: 112.

Pytania o terapię współuzależnienia