Nawrót picia alkoholu: co zrobić, gdy wraca picie po abstynencji

Czym jest nawrót picia alkoholu

Zapicie po abstynencji zdarza się po tygodniach, miesiącach, a czasem po wielu latach trzeźwości. Często przychodzi w okresie przeciążenia, po stracie, konflikcie albo przeciwnie, w chwili, gdy „wszystko idzie dobrze” i czujność naturalnie słabnie.

Nawroty w uzależnieniach szacuje się na 40-60%, podobnie jak zaostrzenia w nadciśnieniu czy astmie. Nikt nie mówi osobie z astmą, że „zawiodła”, gdy ma napad. W uzależnieniu obowiązuje ta sama logika: nawrót oznacza, że leczenie trzeba dostosować, a nie że było bez sensu.

Wpadka czy nawrót? Dlaczego to rozróżnienie ma znaczenie

W modelu zapobiegania nawrotom G.A. Marlatta i J.R. Gordona rozróżnia się wpadkę (ang. lapse), czyli jednorazowe napicie się, od nawrotu (ang. relapse), czyli powrotu do dawnego wzorca. To, co wydarzy się po wpadce, często decyduje o tym, czy przerodzi się ona w nawrót.

Jeśli sytuacja dotyczy jednego epizodu, przydatny będzie artykuł co zrobić po wpadce w trzeźwieniu z planem na pierwsze 24-48 godzin. Jeśli picie trwa już kilka dni, poniższe kroki są dla Ciebie.

Zapicie po abstynencji: co robić krok po kroku

W pierwszych dniach po nawrocie emocje są silne, a myślenie zawężone. Dlatego warto mieć przed sobą prostą listę działań, zamiast szukać idealnego rozwiązania.

1. Zatrzymaj się i oceń stan zdrowia

   Zapytaj siebie, ile dni trwa picie i jakie objawy pojawiają się rano. Jeśli ciąg był długi, pierwszym telefonem powinien być lekarz, a nie tylko terapeuta.

2. Powiedz jednej osobie

   Wybierz kogoś bezpiecznego: terapeutę, członka rodziny, przyjaciela, osobę ze wspólnoty. Wypowiedzenie tego na głos przerywa spiralę ukrywania.

3. Usuń alkohol z otoczenia

   Wylej zapasy, nie zabieraj karty do sklepu, zmień trasę powrotu z pracy na kilka dni. Mniej okazji to mniej decyzji do podjęcia w chwili słabości.

4. Zadbaj o podstawy

   Picie wody, regularne lekkie posiłki, sen, krótki spacer. Ciało po piciu jest wyczerpane, a zmęczenie wzmacnia głód i drażliwość.

5. Umów termin, zanim minie motywacja

   Motywacja po nawrocie bywa silna przez kilka dni, a potem słabnie. Dobrze jest umówić konsultację od razu, nawet jeśli termin wypada za tydzień.

Nawrót alkoholowy a poczucie porażki

Marlatt opisał efekt naruszenia abstynencji (AVE, ang. Abstinence Violation Effect). To myśl w rodzaju „i tak już wszystko zepsute, więc nie ma sensu przestawać”. Towarzyszą jej wstyd, poczucie winy i przekonanie o własnej słabości.

Ten mechanizm jest jednym z głównych powodów, dla których jednorazowe napicie się zamienia się w wielotygodniowy ciąg. Wstyd jest bardzo bolesną emocją, a alkohol przez lata był głównym sposobem na jej przytłumienie.

Jak odpowiadać na myśli po nawrocie

• Zamiast „zmarnowane miesiące” spróbuj: „miesiące trzeźwości były prawdziwe, nauczyły mnie konkretnych umiejętności i one nie zniknęły”.
• Zamiast „jestem beznadziejnym przypadkiem” spróbuj: „w trudnej sytuacji sięgnięto po stary, znany sposób, a to da się zmienić”.
• Zamiast „skoro już, to do końca tygodnia” spróbuj: „każdy dzień wcześniej to mniej szkód dla zdrowia, pracy i relacji”.

Nie chodzi o udawanie, że nic się nie stało. Chodzi o to, by odpowiedzialność nie zamieniła się w samokaranie, które tylko podtrzymuje picie.

Powrót do picia po terapii: czego szukać w analizie nawrotu

Kiedy ciało się uspokoi, przychodzi czas na spokojną analizę. W terapii nazywamy ją analizą łańcucha zdarzeń. Nawrót rzadko zaczyna się w chwili sięgnięcia po alkohol. Zwykle jest poprzedzony etapem emocjonalnym i mentalnym, które opisuje model Melemisa.

Pytania do refleksji

• Jak wyglądał sen, jedzenie i odpoczynek w ostatnich tygodniach przed nawrotem?
• Czy zaczęło się wycofywanie z kontaktów, z terapii, ze spotkań wspierających?
• Jakie emocje dominowały: złość, samotność, nuda, lęk, zmęczenie?
• Czy pojawiły się myśli o „kontrolowanym piciu” albo wspominanie dobrych stron picia?
• Jaka konkretna sytuacja była ostatnim ogniwem: miejsce, osoba, godzina, okazja?

Odpowiedzi pokazują, gdzie plan zawiódł i co trzeba do niego dodać. Szczegółową listę sygnałów znajdziesz w artykule sygnały ostrzegawcze nawrotu. Częstą przyczyną powrotu do picia po terapii są też nieleczone trudności współwystępujące, np. nawracająca depresja lub przewlekła bezsenność po odstawieniu alkoholu.

Nawrót a relacje z bliskimi

Nawrót jest trudny także dla rodziny. Bliscy mogą reagować złością, rozczarowaniem albo lękiem, że wszystko wraca do punktu wyjścia. Te reakcje są zrozumiałe i nie muszą oznaczać odrzucenia.

Pomaga prosta, uczciwa informacja: co się stało, co jest robione teraz i jakiego wsparcia potrzeba. Nie trzeba od razu składać obietnic na zawsze. Bliskim polecamy artykuł jak rozmawiać z osobą, która wróciła do picia oraz konsultację w ramach pomocy dla bliskich.

Jak pomagamy po nawrocie picia w Nowym Targu

Praca z nawrotami jest główną specjalizacją naszego centrum w Nowym Targu. Przyjmujemy osoby z całego Podhala, bez skierowania i poufnie.

• Konsultacja 50-60 minut. Omawiamy bezpieczeństwo, przebieg nawrotu i najbliższe kroki. Jeśli potrzebny jest detoks, pomagamy to ocenić, zanim zaczniemy psychoterapię.
• Analiza nawrotu bez oceniania. Wspólnie odtwarzamy łańcuch zdarzeń i szukamy punktów, w których można było zareagować inaczej.
• Nowy lub zaktualizowany plan. Na bazie tej analizy tworzymy pisemny plan zapobiegania nawrotom.
• Praca z przyczynami. Korzystamy z CBT, MBRP, terapii schematów oraz terapii traumy, jeśli nawrót wiąże się z trudnymi przeżyciami.
• Program SNNRZ. Dla osób z wieloma nawrotami proponujemy autorski program terapii nawrotów SNNRZ.

Zadzwoń pod 18 307 01 11 (pn-pt 8:00-18:00, sob 9:00-14:00) lub skorzystaj ze strony kontakt. Jeśli potrzebujesz rozmowy teraz, całodobowo i bezpłatnie działa telefon 116 123, a w sprawie uzależnień ogólnopolski telefon zaufania 800 199 990.

Gdy po nawrocie trudno zatrzymać picie w domowych warunkach, jedną z możliwości jest pobyt w ośrodku zamkniętym na 14 lub 28 dni, a po nim dalsza terapia w Nowym Targu. Jeśli potrzebny jest detoks, odbywa się on najpierw na oddziale detoksykacyjnym.

Najczęstsze pytania o nawrót picia alkoholu