MDMA i ecstasy - uzależnienie, skutki i pomoc

Czym jest MDMA i jak działa na mózg

MDMA działa przede wszystkim na serotoninę, czyli przekaźnik związany z nastrojem, snem, apetytem i regulacją temperatury ciała. Powoduje gwałtowne uwolnienie dużych zapasów serotoniny, a w mniejszym stopniu także dopaminy i noradrenaliny. Stąd krótkotrwałe poczucie bliskości, otwartości i euforii.

Po takim „wyrzucie” zapasy serotoniny są wyczerpane, a mózg potrzebuje czasu na ich odbudowę. To wyjaśnia, dlaczego skutki MDMA nie kończą się razem z efektem i dlaczego dni po użyciu bywają tak trudne.

Czy od MDMA i ecstasy można się uzależnić?

Tak, choć uzależnienie od MDMA rozwija się rzadziej niż od amfetaminy, kokainy czy mefedronu. Częstszy jest wzorzec, w którym używanie jest związane z imprezami i weekendami, ale stopniowo zajmuje coraz więcej miejsca i zaczyna szkodzić: zdrowiu, pracy, relacjom, nastrojowi.

MDMA często współwystępuje z alkoholem, innymi stymulantami lub marihuaną. Wtedy problem dotyczy nie jednej substancji, ale całego stylu spędzania czasu, który trudno zmienić bez wsparcia. Więcej o tym piszemy na stronie o poliuzależnieniu.

Sygnały, że używanie wymyka się spod kontroli

• trudno wyobrazić sobie imprezę, festiwal czy spotkanie bez MDMA;
• używanie zdarza się częściej lub trwa dłużej, niż było planowane;
• „dołek” po weekendzie coraz bardziej utrudnia pracę, naukę i relacje;
• pojawia się myśl, że bez substancji nie da się poczuć bliskości z ludźmi;
• MDMA zaczyna być łączone z innymi substancjami, by „przedłużyć” lub „złagodzić” efekt;
• narastają lęk, obniżony nastrój i problemy ze snem także poza weekendami.

Te sygnały nie służą do samodzielnej diagnozy. Są zaproszeniem do rozmowy ze specjalistą.

Skutki MDMA: „dołek”, nastrój i zdrowie

„Dołek” po użyciu

W dniach po użyciu wiele osób doświadcza obniżonego nastroju, smutku, drażliwości, lęku, zmęczenia, trudności z koncentracją i problemów ze snem. Ten stan bywa nazywany „dołkiem” lub „zjazdem w środku tygodnia”. Wiąże się z wyczerpaniem zapasów serotoniny. Dla części osób to właśnie „dołek” staje się powodem, by w kolejny weekend sięgnąć ponownie, co zamyka błędne koło.

Zdrowie psychiczne

Przy regularnym używaniu mogą pojawić się lub nasilić stany lękowe, napady paniki, epizody depresyjne i bezsenność. U osób z wcześniejszymi trudnościami psychicznymi MDMA może zaostrzać objawy. Jeśli obniżony nastrój utrzymuje się długo, pomocna może być strona o nawracającej depresji, a przy dominującym lęku strona o napadach paniki i lęku.

Serce i ciało

MDMA przyspiesza pracę serca, podnosi ciśnienie, może powodować zaciskanie szczęki, nudności, wzrost temperatury ciała i zaburzenia regulacji gospodarki wodnej organizmu. Ryzyko rośnie przy długim wysiłku, w upale, w tłumie, przy łączeniu z alkoholem i innymi substancjami oraz przy nieznanym składzie tabletek.

Pamięć i koncentracja

Osoby, które używały MDMA intensywnie i przez dłuższy czas, często zgłaszają trudności z pamięcią i koncentracją. Jeśli takie objawy niepokoją, pomocna może być konsultacja neuropsychologiczna.

Odstawienie MDMA i głód

MDMA zwykle nie daje silnych fizycznych objawów odstawienia. Po zaprzestaniu używania przez pewien czas mogą utrzymywać się obniżony nastrój, drażliwość, lęk, zmęczenie i zaburzenia snu. Przy myślach rezygnacyjnych lub samobójczych warto od razu porozmawiać z kimś zaufanym lub zadzwonić pod 116 123 albo 800 70 22 22 (całodobowo, bezpłatnie).

Jeśli MDMA było łączone z alkoholem, lekami uspokajającymi, GHB lub opioidami, odstawienie tych substancji po dłuższym używaniu może być groźne i wymaga oceny lekarza.

Głód przy MDMA ma często charakter „sytuacyjny”: pojawia się przed weekendem, festiwalem, na widok zdjęć czy przy muzyce. Głód narasta, osiąga szczyt i opada, zwykle w ciągu kilkunastu do kilkudziesięciu minut. Jak sobie z nim radzić, opisujemy na stronie o głodzie i cravingu.

Nawroty: typowe wyzwalacze przy MDMA i ecstasy

Odsetek nawrotów w uzależnieniach szacuje się na 40-60%, podobnie jak w innych chorobach przewlekłych. Przy MDMA szczególnie częste wyzwalacze to:

• imprezy, festiwale, koncerty i muzyka związana z dawnym używaniem;
• towarzystwo, w którym MDMA było stałym elementem spotkań;
• samotność i trudność w nawiązywaniu bliskości bez substancji;
• alkohol, który osłabia wcześniejsze postanowienia;
• nostalgia i idealizowanie dawnych doświadczeń, np. „tamten weekend był najlepszy w życiu”.

Nawrót zwykle przebiega etapami: emocjonalnym, mentalnym i fizycznym. Po wpadce ważne jest, by nie ulec myśli „i tak już wszystko zepsute”, czyli efektowi naruszenia abstynencji opisanemu przez G.A. Marlatta i J.R. Gordona. Praktyczne kroki znajdziesz w poradniku co zrobić po wpadce.

Jak pomagamy w Nowym Targu

W naszym centrum w Nowym Targu pracują psychoterapeuci i specjaliści terapii uzależnień, wspierani przez specjalistów neuropsychologii i neuroregulacji. Terapia jest indywidualna, a w razie potrzeby obejmuje pary i rodziny.

• Pierwsza konsultacja. Trwa 50-60 minut. Omawiamy wzorzec używania, łączenie substancji, nastrój, sen i bezpieczeństwo.
• Stabilizacja. Zwykle 4-8 tygodni: praca z nastrojem po „dołku”, regulacja snu, plan na weekendy i sytuacje towarzyskie.
• Psychoterapia. Terapia poznawczo-behawioralna, terapia schematów i ACT, pomagające budować bliskość i satysfakcję bez substancji.
• Zapobieganie nawrotom. Model Marlatta i Gordona oraz MBRP, opisane na stronie zapobieganie nawrotom.
• Program SNNRZ. Autorski System Neuro-Narracyjnej Regulacji i Zmiany z kartami pracy, mierzalnymi celami i pisemnym planem zapobiegania nawrotom.
• Metody neuro jako uzupełnienie. Po kwalifikacji neurofeedback lub biofeedback, zawsze jako dodatek do psychoterapii.

Przyjmujemy osoby z Nowego Targu i całego Podhala. Umów konsultację pod numerem 18 307 01 11 lub przez stronę kontakt. Nie potrzebujesz skierowania.

Dla bliskich

Bliscy często zauważają przede wszystkim zmiany nastroju w tygodniu po weekendzie: smutek, rozdrażnienie, wycofanie. Warto rozmawiać spokojnie, bez oskarżeń, i zadbać także o siebie.

Konsultacja dla rodziny ma sens nawet wtedy, gdy osoba używająca nie widzi problemu. Podejście CRAFT uczy, jak rozmawiać, by zwiększyć szansę na podjęcie leczenia. Więcej na stronie pomoc dla bliskich. Rodzice mogą zadzwonić do Pomarańczowej Linii: 801 14 00 68. Pomoc dla dzieci i młodzieży oferuje poradnia dla dzieci i młodzieży na Podhalu.

Najczęstsze pytania o MDMA i ecstasy