Uzależnienie od kokainy - terapia i zapobieganie nawrotom

Czym jest uzależnienie od kokainy

Kokaina jest stymulantem. Blokuje w mózgu „odkurzanie” dopaminy, noradrenaliny i serotoniny, przez co przekaźniki te dłużej działają w układzie nagrody. Efektem jest krótkotrwałe poczucie energii, pewności siebie i euforii.

Kluczowa cecha kokainy to krótki czas działania. Efekt szybko narasta i szybko opada, a po nim przychodzi spadek nastroju i silne pragnienie powtórzenia. To właśnie ten mechanizm sprawia, że terapia uzależnienia od kokainy musi obejmować pracę nad impulsem „jeszcze trochę”, a nie tylko nad decyzją o przerwie.

Jak rozwija się uzależnienie od kokainy

Kokaina rzadko pojawia się w życiu jako „problem”. Częściej jako sposób na lepszą zabawę, więcej energii na imprezie, rozluźnienie w towarzystwie albo nagrodę po ciężkim tygodniu. Z czasem używanie przestaje być okazjonalne, a zaczyna wyznaczać rytm weekendów, a potem także dni roboczych.

Kompulsywne dobieranie

Ponieważ efekt kokainy szybko słabnie, wiele osób opisuje wieczory, w których trudno przestać, dopóki substancja się nie skończy. Towarzyszy temu napięcie, niepokój i myśl „jeszcze tylko raz”. Ten wzorzec kompulsywnego dobierania jest jednym z najbardziej charakterystycznych sygnałów uzależnienia.

Kokaina w pracy i na imprezach

Uzależnienie od kokainy często dotyczy osób aktywnych zawodowo: w wymagających, szybkich środowiskach pracy i przy dużej presji wyniku. Kokaina bywa sposobem na „dowiezienie” wyniku, wytrzymanie tempa albo bycie „duszą towarzystwa”. Na zewnątrz wszystko może wyglądać dobrze, co utrudnia przyznanie się do problemu, także przed sobą.

Sygnały ostrzegawcze

• trudno zatrzymać się po rozpoczęciu używania, wieczory kończą się dopiero, gdy substancja się skończy;
• kokaina pojawia się już nie tylko na imprezach, ale także przed pracą, spotkaniem lub w samotności;
• wydatki rosną, pojawiają się długi lub ukrywanie pieniędzy;
• dni po używaniu są coraz cięższe: przygnębienie, drażliwość, lęk, bezsenność;
• alkohol i kokaina zaczynają występować niemal zawsze razem;
• pojawiają się kłamstwa, konflikty w związku, spadek zaangażowania w rodzinę.

Te sygnały nie służą do stawiania diagnozy. Są zaproszeniem do rozmowy, w której wspólnie ocenimy sytuację.

Ryzyka zdrowotne i psychiczne kokainy

Serce i naczynia krwionośne

Kokaina przyspiesza pracę serca, podnosi ciśnienie i obkurcza naczynia krwionośne. Może wywołać zaburzenia rytmu serca, zawał lub udar, także u młodych osób bez wcześniejszych chorób. Ryzyko rośnie przy dłuższym używaniu, zmęczeniu, braku snu i łączeniu z innymi substancjami.

Kokaina i alkohol

Łączenie kokainy z alkoholem jest bardzo częste, a jednocześnie szczególnie groźne. To połączenie dodatkowo obciąża serce i układ krążenia oraz zwiększa ryzyko poważnych powikłań. Alkohol obniża też kontrolę, przez co łatwiej o dalsze dobieranie. Dlatego w terapii zwykle obejmujemy obie substancje jednocześnie. Więcej o tej części piszemy na stronie o terapii uzależnienia od alkoholu oraz o poliuzależnieniu.

Zdrowie psychiczne

Przy regularnym używaniu mogą pojawić się lęk, napady paniki, drażliwość, wahania nastroju i bezsenność. Intensywne używanie może wywołać podejrzliwość, a nawet objawy psychotyczne. Po zakończeniu używania częste są obniżony nastrój i poczucie pustki. Jeśli dominuje lęk, pomocna może być strona o napadach paniki i lęku.

Odstawienie kokainy i głód

Objawy odstawienia kokainy są głównie psychiczne: zmęczenie, senność lub bezsenność, obniżony nastrój, drażliwość, niepokój, trudności z koncentracją i wzmożony apetyt. U części osób pojawiają się myśli rezygnacyjne. W takiej sytuacji warto od razu porozmawiać z kimś zaufanym lub zadzwonić pod 116 123 albo 800 70 22 22 (całodobowo, bezpłatnie).

Jeśli kokaina była łączona z alkoholem, lekami uspokajającymi lub nasennymi, a używanie trwało dłużej, odstawienie tych substancji może być groźne. Potrzebna jest wtedy ocena lekarza, a czasem detoks w warunkach medycznych.

Głód kokainowy bywa krótki, ale bardzo silny i łatwo uruchamiany przez bodźce: telefon od znajomego, pieniądze na koncie, alkohol, konkretna muzyka. Głód narasta, osiąga szczyt i opada, zwykle w ciągu kilkunastu do kilkudziesięciu minut. Na tej wiedzy opiera się technika „surfowania na fali głodu”, opisana na stronie o radzeniu sobie z głodem.

Nawroty w uzależnieniu od kokainy: typowe wyzwalacze

Odsetek nawrotów w uzależnieniach szacuje się na 40-60%, podobnie jak w innych chorobach przewlekłych. To nie powód do rezygnacji, tylko do dobrego planu. Przy kokainie szczególnie częste wyzwalacze to:

• alkohol - pierwsze drinki często poprzedzają myśl o kokainie;
• wypłata, premia, gotówka - dostęp do pieniędzy ułatwia impulsywną decyzję;
• imprezy, wyjazdy służbowe, spotkania z dawnym towarzystwem;
• presja i zmęczenie - poczucie, że bez wspomagania nie da się sprostać wymaganiom;
• nagroda po sukcesie - „należy mi się” po udanym projekcie;
• samotność i nuda po odcięciu się od dawnego środowiska.

Nawrót zwykle przebiega etapami: emocjonalnym, mentalnym i fizycznym. Jeśli dojdzie do wpadki, ważne jest, by nie ulec myśli „i tak już wszystko zepsute”, czyli efektowi naruszenia abstynencji opisanemu przez G.A. Marlatta i J.R. Gordona. Konkretne kroki opisujemy w poradniku co zrobić po wpadce.

Jak wygląda terapia uzależnienia od kokainy w Nowym Targu

W naszym centrum pracują psychoterapeuci i specjaliści terapii uzależnień, wspierani przez specjalistów neuropsychologii i neuroregulacji. Terapia jest indywidualna, a w razie potrzeby obejmuje pary i rodziny. Sesje odbywają się zwykle raz w tygodniu, co pozwala łączyć leczenie z pracą.

• Pierwsza konsultacja. Trwa 50-60 minut. Omawiamy wzorzec używania, rolę alkoholu, sytuację zawodową i bezpieczeństwo.
• Stabilizacja. Zwykle 4-8 tygodni: praca z głodem, ograniczanie dostępu do wyzwalaczy, porządkowanie snu i finansów.
• Psychoterapia. Terapia poznawczo-behawioralna, terapia schematów (np. przy perfekcjonizmie i presji osiągnięć) oraz ACT.
• Zapobieganie nawrotom. Model Marlatta i Gordona oraz MBRP, czyli uważność w zapobieganiu nawrotom. Szczegóły na stronie zapobieganie nawrotom.
• Program SNNRZ. Autorski System Neuro-Narracyjnej Regulacji i Zmiany z pisemnym planem zapobiegania nawrotom i mierzalnymi celami.
• Metody neuro jako uzupełnienie. Po kwalifikacji badanie QEEG oraz neurofeedback lub biofeedback, zawsze jako dodatek do psychoterapii.

Przyjmujemy osoby z Nowego Targu i całego Podhala. Umów konsultację pod numerem 18 307 01 11 lub przez stronę kontakt. Nie potrzebujesz skierowania.

Dla bliskich osoby używającej kokainy

Bliscy często długo nie wiedzą o problemie, bo osoba używająca kokainy dobrze funkcjonuje w pracy. Sygnałami mogą być nocne wyjścia, znikające pieniądze, rozdrażnienie w dni po weekendzie, unikanie rozmów.

Konsultacja dla rodziny ma sens nawet wtedy, gdy osoba używająca nie chce się leczyć. Podejście CRAFT uczy, jak rozmawiać i reagować, i badania pokazują, że zwiększa szansę podjęcia leczenia w porównaniu z konfrontacją. Więcej na stronie pomoc dla bliskich. Rozmowy wsparcia udziela też ogólnopolski telefon zaufania w sprawie uzależnień: 800 199 990.

Najczęstsze pytania o uzależnienie od kokainy