Uzależnienie od marihuany: objawy, ryzyka i leczenie w Nowym Targu

Czym jest uzależnienie od marihuany

THC (tetrahydrokannabinol) to główny psychoaktywny składnik marihuany. Działa na układ endokannabinoidowy, czyli naturalny system mózgu, który pomaga regulować nastrój, stres, apetyt, sen i pamięć. THC „podszywa się” pod własne cząsteczki organizmu i pośrednio pobudza układ nagrody związany z dopaminą.

Przy regularnym używaniu mózg dostosowuje się do stałej obecności THC. Własny system regulacji stresu i snu pracuje słabiej, a bez substancji trudniej się wyciszyć. Tak powstaje błędne koło: marihuana przynosi ulgę w napięciu, które sama częściowo podtrzymuje.

Leczenie uzależnienia od marihuany nie polega na zawstydzaniu. Polega na zrozumieniu, jaką funkcję pełni substancja, i na zbudowaniu innych sposobów na sen, odpoczynek i trudne emocje.

Jak rozwija się uzależnienie od marihuany i jakie są sygnały

Wiele osób zaczyna od okazjonalnego palenia w towarzystwie. Z czasem marihuana staje się wieczornym rytuałem „na sen”, sposobem na nudę, stres po pracy albo na lęk w kontaktach z ludźmi. Zmiana jest powolna, dlatego łatwo ją przeoczyć.

Warto porozmawiać ze specjalistą, jeśli rozpoznajesz u siebie kilka z tych sygnałów:

• trudno zasnąć lub odpocząć bez marihuany;
• kolejne próby ograniczenia kończą się po kilku dniach;
• potrzeba coraz silniejszych produktów, by poczuć ten sam efekt;
• dni bez THC przynoszą drażliwość, niepokój, spadek apetytu lub obniżony nastrój;
• zainteresowania, sport i spotkania bez palenia tracą atrakcyjność;
• pojawiają się trudności z pamięcią, koncentracją i realizacją planów;
• w domu narastają napięcia, ukrywanie i tłumaczenie się.

Te sygnały nie są autodiagnozą, tylko zaproszeniem do rozmowy. Diagnozę stawiamy na podstawie rzetelnego wywiadu. Szerszy przegląd innych substancji znajdziesz na stronie substancje psychoaktywne i uzależnienia.

Ryzyka zdrowotne i psychiczne

Psychozy i osoby podatne

THC może wywołać przejściowe objawy psychotyczne: podejrzliwość, poczucie bycia obserwowanym, słyszenie lub widzenie rzeczy, których nie ma. U większości osób mijają one wraz z końcem działania substancji. U osób podatnych, na przykład z rodzinną historią schizofrenii lub innych psychoz, regularne używanie THC wiąże się z wyższym ryzykiem rozwoju przewlekłej choroby psychotycznej. Ryzyko jest większe przy rozpoczęciu używania w młodym wieku i przy silnych produktach o wysokiej zawartości THC.

Lęk, nastrój i sen

Marihuana bywa używana „na lęk”, ale u części osób nasila napady paniki i niepokój, zwłaszcza w okresach między użyciami. Częste jest też błędne koło bezsenności: bez THC sen jest płytki i przerywany, więc wraca się do palenia. O tym, jak odbudować sen bez substancji, piszemy na stronie bezsenność i psychoterapia, a o pracy z lękiem na stronie napady paniki i lęk.

Motywacja i tak zwany zespół amotywacyjny

Pojęcie „zespołu amotywacyjnego” (apatia, bierność, brak celów) pojawia się w literaturze, ale nie jest odrębną diagnozą, a badania nad nim są niejednoznaczne. Obniżona motywacja u osoby regularnie używającej THC może wynikać z samego działania substancji, ze złego snu, z depresji albo z połączenia tych czynników. Dlatego w terapii patrzymy szerzej niż na jedną etykietę.

Pamięć i koncentracja

Regularne używanie THC może osłabiać pamięć roboczą, uwagę i tempo uczenia się. U wielu osób funkcje te stopniowo się poprawiają po okresie abstynencji. Gdy trudności utrzymują się, pomocna bywa konsultacja neuropsychologiczna.

HHC i inne półsyntetyczne kannabinoidy

HHC (heksahydrokannabinol) to półsyntetyczny kannabinoid działający podobnie do THC. Bywa postrzegany jako „łagodniejszy zamiennik”, jednak jest słabo zbadany, a skład produktów bywa niepewny i niezgodny z opisem. Może prowadzić do podobnych problemów jak THC, w tym do uzależnienia, lęku i objawów psychotycznych. Produkty sprzedawane jako „konopne” mogą też zawierać syntetyczne kannabinoidy, które są znacznie groźniejsze. Więcej na ten temat na stronie o dopalaczach i zatruciach.

Zespół odstawienny i głód

Zespół odstawienny od kannabinoidów jest opisany w ICD-11 i DSM-5. Najczęściej pojawiają się:

• drażliwość, złość i niepokój;
• trudności z zasypianiem, wybudzenia, bardzo żywe lub niepokojące sny;
• spadek apetytu;
• obniżony nastrój, napięcie, niepokój ruchowy;
• silna chęć zapalenia, zwłaszcza w porach dotychczasowego rytuału.

Objawy zwykle zaczynają się w pierwszych dniach po przerwie, są najsilniejsze na początku i stopniowo słabną w ciągu kilku tygodni. Problemy ze snem mogą utrzymywać się dłużej. Odstawienie marihuany zazwyczaj nie jest groźne dla życia, ale bywa bardzo nieprzyjemne i właśnie w tym okresie łatwo o powrót do palenia.

Jeżeli marihuana łączy się z alkoholem, lekami uspokajającymi lub innymi substancjami, przed odstawieniem potrzebna jest ocena lekarza. Gwałtowne odstawienie alkoholu czy benzodiazepin po dłuższym używaniu może być groźne. Pojawienie się myśli samobójczych, silnego lęku lub objawów psychotycznych w trakcie odstawienia wymaga pilnej pomocy.

Głód (craving) narasta, osiąga szczyt i opada, zwykle w ciągu kilkunastu do kilkudziesięciu minut. Tę wiedzę wykorzystuje technika „surfowania na fali głodu”, opisana na stronie o radzeniu sobie z głodem.

Nawroty: typowe wyzwalacze przy marihuanie

Powrót do palenia rzadko jest nagłą decyzją. Zwykle poprzedzają go etapy: emocjonalny (zmęczenie, napięcie, zaniedbany sen), mentalny (myśli „tylko wieczorem”, „przecież to naturalne”) i dopiero na końcu fizyczny. Najczęstsze wyzwalacze to:

• wieczór i problemy z zasypianiem;
• nuda, samotność, wolny weekend;
• znajomi, z którymi zawsze się paliło, i miejsca kojarzone z rytuałem;
• stres w pracy lub w związku, konflikt, poczucie przeciążenia;
• alkohol, który osłabia postanowienia;
• przekonanie, że marihuana „nie uzależnia”, więc „kontrolowane palenie” jest bezpieczne.

Odsetek nawrotów w uzależnieniach szacuje się na 40-60%, podobnie jak w innych chorobach przewlekłych. Nawrót nie przekreśla leczenia, ale pokazuje, co trzeba lepiej zabezpieczyć. Jeśli doszło do wpadki, pomocny będzie poradnik co zrobić po wpadce, a szerzej o planowaniu piszemy na stronie zapobieganie nawrotom.

Leczenie uzależnienia od marihuany w Nowym Targu: jak pomagamy

W naszym centrum w Nowym Targu pracują psychoterapeuci i specjaliści terapii uzależnień, wspierani przez specjalistów neuropsychologii i neuroregulacji. Terapia jest indywidualna, a w razie potrzeby obejmuje pary i rodziny.

• Pierwsza konsultacja (50-60 minut). Rozmawiamy o historii używania, funkcji, jaką pełni marihuana, o śnie, nastroju i innych substancjach. Oceniamy, czy potrzebna jest konsultacja lekarska.
• Stabilizacja (zwykle 4-8 tygodni). Praca z objawami odstawienia, głodem i snem, nowy wieczorny rytm dnia, plan na trudne sytuacje.
• Psychoterapia. Terapia poznawczo-behawioralna pomaga zmieniać przekonania typu „bez tego nie zasnę”, a terapia ACT uczy przyjmować niepokój bez uciekania w substancję.
• Program SNNRZ. Autorski System Neuro-Narracyjnej Regulacji i Zmiany łączy psychoterapię z psychoedukacją o neurobiologii stresu i głodu, z kartami pracy i pisemnym planem zapobiegania nawrotom.
• Metody neuro jako uzupełnienie. Po kwalifikacji biofeedback HRV lub neurofeedback mogą wspierać regulację napięcia i snu, zawsze jako dodatek do psychoterapii.

Przyjmujemy osoby z całego Podhala, także z Zakopanego, Szaflar i Rabki-Zdroju. Umów konsultację pod numerem 18 307 01 11 lub przez stronę kontakt. Nie potrzebujesz skierowania.

Dla bliskich osoby palącej marihuanę

Bliscy często słyszą, że „to tylko trawka” i że problem jest wyolbrzymiony. Nie trzeba wygrać tej dyskusji. Lepiej opisywać konkretne, zauważone zmiany (sen, nastrój, pieniądze, wycofanie) niż oceniać osobę.

• Rozmawiaj w chwili spokoju, nie wtedy, gdy ktoś jest pod wpływem.
• Mów o swoich uczuciach i potrzebach, a nie o „winie” drugiej strony.
• Nie przejmuj konsekwencji za osobę używającą, ale okazuj wsparcie dla każdego kroku w stronę zmiany.
• Zadbaj o siebie: konsultacja dla bliskich ma sens nawet wtedy, gdy osoba paląca nie jest gotowa na leczenie.

Podejście CRAFT uczy, jak rozmawiać, by zwiększyć szansę na podjęcie leczenia. Opisujemy je na stronie pomoc dla bliskich osoby uzależnionej. Rodzice nastolatków mogą zadzwonić na Pomarańczową Linię: 801 14 00 68, a pomocy dla dzieci i młodzieży szukać w poradni dla dzieci i młodzieży.

Najczęstsze pytania o uzależnienie od marihuany