Sterydy anaboliczne: uzależnienie, nastrój i dysmorfia mięśniowa

Czym są sterydy anaboliczne i czy można się od nich uzależnić

Sterydy nie są klasyczną substancją psychoaktywną. Nie wywołują typowego „odlotu”, a mimo to silnie oddziałują na mózg, nastrój i emocje. U części osób używanie przybiera cechy uzależnienia: trudno je przerwać, mimo szkód trwa latami, a myśl o odstawieniu budzi silny lęk przed utratą sylwetki i złym samopoczuciem.

Sterydy anaboliczne a uzależnienie to temat, w którym ciało i psychika są ze sobą ściśle powiązane. Na tej stronie nie znajdziesz porad treningowych ani informacji o przyjmowaniu. Znajdziesz wyjaśnienie mechanizmów i opis tego, jak wygląda pomoc psychologiczna w Nowym Targu.

Jak sterydy anaboliczne działają na mózg i nastrój

Hormony płciowe działają nie tylko na mięśnie, ale też na mózg, w tym na obszary odpowiedzialne za emocje, motywację i reakcję na zagrożenie. Sterydy przyjmowane z zewnątrz zaburzają tę równowagę. U części osób pojawiają się pobudzenie, poczucie mocy i pewności siebie, a u innych drażliwość, napięcie i trudność z opanowaniem złości.

Organizm odpowiada na sterydy przyjmowane z zewnątrz ograniczeniem produkcji własnych hormonów. Po odstawieniu przez pewien czas brakuje ich, co wpływa na energię, libido i nastrój. To jeden z głównych mechanizmów, które utrudniają przerwanie używania.

Dochodzi do tego warstwa psychologiczna. Szybka zmiana wyglądu bywa silnie nagradzająca: daje podziw innych, poczucie kontroli i wartości. Kiedy poczucie własnej wartości opiera się głównie na sylwetce, każda utrata masy mięśniowej jest przeżywana jak zagrożenie.

Dysmorfia mięśniowa: gdy lustro kłamie

Dysmorfia mięśniowa, nazywana potocznie bigoreksją, to zaburzenie obrazu ciała. Osoba postrzega siebie jako zbyt małą, słabą lub „niewystarczająco umięśnioną”, mimo że inni widzą coś zupełnie innego. Myśli o wyglądzie zajmują dużo czasu i wywołują silny wstyd lub lęk.

Dysmorfia mięśniowa często poprzedza sięganie po sterydy i podtrzymuje ich używanie. Może też współwystępować z kompulsywnym treningiem i sztywnymi zasadami dotyczącymi jedzenia. Więcej o tych mechanizmach piszemy na stronach uzależnienie od treningu i kompulsywne jedzenie.

Przy objawach zaburzeń odżywiania, takich jak restrykcje jedzenia, prowokowanie wymiotów, używanie środków przeczyszczających czy bardzo niska masa ciała, potrzebna jest specjalistyczna pomoc medyczna i psychiatryczna.

Jak rozwija się problem i jakie są sygnały

Używanie sterydów często zaczyna się od chęci szybszego efektu na siłowni lub presji otoczenia. Z czasem u części osób przestaje być wyborem, a staje się koniecznością. Warto zwrócić uwagę na takie sygnały:

• kolejne próby przerwy kończą się szybkim powrotem do używania;
• pojawia się silny lęk przed utratą masy mięśniowej lub „skurczeniem się”;
• po odstawieniu występują przygnębienie, zmęczenie, bezsenność, spadek libido;
• narastają drażliwość, wybuchy złości i konflikty z bliskimi lub w pracy;
• używanie trwa mimo problemów zdrowotnych lub ostrzeżeń lekarza;
• wygląd i trening zaczynają dominować nad innymi obszarami życia;
• pojawia się sięganie po inne substancje, na przykład alkohol, leki lub stymulanty.

Te sygnały nie są diagnozą, ale warto je potraktować poważnie. Pierwszym krokiem może być wizyta u lekarza i konsultacja psychoterapeutyczna.

Sterydy anaboliczne: skutki psychiczne i zdrowotne

Nastrój, drażliwość i relacje

Wahania nastroju, niepokój, drażliwość i impulsywne reakcje mogą obciążać związek, rodzinę i pracę. Część osób zauważa, że łatwiej wpada w złość albo reaguje nieproporcjonalnie do sytuacji. W okresie odstawienia z kolei dominują przygnębienie, apatia i brak motywacji.

Depresja po odstawieniu

Depresja po odstawieniu sterydów bywa głęboka i może utrzymywać się dłużej, niż się spodziewano. To okres, w którym szczególnie ważne jest wsparcie psychologiczne i medyczne. Więcej o leczeniu obniżonego nastroju piszemy na stronie nawracająca depresja.

Zdrowie fizyczne

Długotrwałe używanie sterydów wiąże się z ryzykiem dla serca i naczyń, wątroby, gospodarki hormonalnej i płodności. Ocena tych skutków i ich leczenie należą do lekarza, najlepiej takiego, któremu można szczerze powiedzieć o używaniu. Psychoterapia nie zastępuje tej opieki, tylko ją uzupełnia.

Odstawienie i głód

Objawy po odstawieniu sterydów to najczęściej zmęczenie, spadek nastroju, bezsenność, spadek libido, niepokój i silna chęć powrotu do używania. Często towarzyszy im lęk przed utratą sylwetki, który napędza myśl „jeszcze tylko raz”.

Proces przerwania używania warto planować z lekarzem, który oceni stan hormonalny i zdrowie fizyczne. Nie podajemy schematów odstawiania ani porad dotyczących przyjmowania innych środków. Naszym zadaniem jest pomoc w przejściu przez ten okres psychicznie: praca z nastrojem, lękiem i obrazem ciała.

Głód narasta, osiąga szczyt i opada, zwykle w ciągu kilkunastu do kilkudziesięciu minut. Tej umiejętności przeczekania można się nauczyć, o czym piszemy na stronie o radzeniu sobie z głodem.

Nawroty: typowe wyzwalacze przy sterydach

Odsetek nawrotów w uzależnieniach szacuje się na 40-60%, podobnie jak w innych chorobach przewlekłych. Nawrót jest informacją, że plan zmiany warto wzmocnić. Przy sterydach typowe wyzwalacze to:

• widok zmniejszającej się sylwetki w lustrze lub na zdjęciach;
• porównywanie się z innymi na siłowni i w mediach społecznościowych;
• spadek nastroju i energii w okresie po odstawieniu;
• zawody, sezon urlopowy lub ważne wydarzenie, przed którym „trzeba wyglądać”;
• środowisko, w którym używanie jest traktowane jako norma.

W terapii tworzymy pisemny plan zapobiegania nawrotom i uczymy rozpoznawać myśl „i tak już wszystko zepsute”, czyli efekt naruszenia abstynencji z modelu Marlatta i Gordona. Więcej na stronie zapobieganie nawrotom.

Jak pomagamy w Nowym Targu

Prowadzimy psychoterapię i diagnostykę uzupełniającą. Nie prowadzimy leczenia hormonalnego, ale zachęcamy do otwartej współpracy z lekarzem. Pracują u nas psychoterapeuci, specjaliści terapii uzależnień oraz specjaliści neuropsychologii i neuroregulacji.

• Konsultacja. Pierwsze spotkanie trwa 50-60 minut. Rozmawiamy o historii używania, nastroju, obrazie ciała i celach.
• Praca z obrazem ciała i poczuciem wartości. Korzystamy z terapii poznawczo-behawioralnej i terapii schematów, gdy za potrzebą „bycia większym” stoją głębsze przekonania o sobie.
• Regulacja emocji. Uczymy rozpoznawać narastającą złość i napięcie. Po kwalifikacji pomocny bywa biofeedback HRV jako uzupełnienie psychoterapii.
• Program SNNRZ. Autorski program SNNRZ prowadzi przez pięć etapów pracy z mierzalnymi celami.

Przyjeżdżają do nas osoby z Nowego Targu, Zakopanego i całego Podhala. Zadzwoń pod 18 307 01 11 lub napisz przez stronę kontakt. Skierowanie nie jest potrzebne.

Dla bliskich

Bliscy często pierwsi zauważają zmiany nastroju, wybuchy złości albo wycofanie po odstawieniu. Warto mówić o tym, co widać, spokojnie i bez ośmieszania wyglądu, bo krytyka ciała zwykle nasila problem. Jeśli w domu pojawia się agresja, Twoje bezpieczeństwo jest najważniejsze, a w zagrożeniu dzwoni się pod 112.

Zapraszamy bliskich na konsultację, także w podejściu CRAFT, opisaną na stronie pomoc dla bliskich. Wsparcie oferuje też telefon zaufania w sprawie uzależnień 800 199 990.

Najczęstsze pytania o sterydy anaboliczne