Uzależnienie od leków uspokajających, nasennych i przeciwbólowych

Czym jest uzależnienie od leków

Ten rodzaj uzależnienia wyjątkowo często dotyczy osób, które nigdy nie szukały „odlotu”. Lek pojawił się w trudnym momencie: po operacji, w okresie żałoby, przy przewlekłej bezsenności lub napadach lęku. Przez jakiś czas naprawdę pomagał. Potem stopniowo zaczął być potrzebny w coraz większej ilości albo coraz częściej.

Dlatego na tej stronie nie znajdziesz oceniania. Znajdziesz informacje, jak rozpoznać problem i jak wygląda bezpieczna droga wyjścia, prowadzona wspólnie przez lekarza i psychoterapeutę.

Uzależnienie od benzodiazepin, leków nasennych i opioidów

Benzodiazepiny i leki uspokajające

Benzodiazepiny szybko zmniejszają lęk i napięcie, dlatego bywają przepisywane w ostrych kryzysach. Uzależnienie od benzodiazepin może rozwinąć się już po kilku tygodniach regularnego stosowania. Typowe jest to, że lęk wraca silniej między kolejnymi tabletkami, co łatwo pomylić z nasileniem pierwotnego problemu.

Leki nasenne

Uzależnienie od leków nasennych często rozwija się wokół strachu przed kolejną nieprzespaną nocą. Pojawia się przekonanie „bez tabletki nie zasnę”, a próby snu bez niej kończą się niepokojem i wybudzeniami. W terapii ważne miejsce zajmuje wtedy praca nad snem, opisana na stronie o psychoterapii bezsenności.

Leki przeciwbólowe z grupy opioidów

Opioidy stosuje się w leczeniu silnego bólu. Z czasem może pojawić się tolerancja, a lek zaczyna łagodzić nie tylko ból, ale też smutek, zmęczenie czy napięcie. Uzależnienie od leków przeciwbólowych wymaga ścisłej współpracy z lekarzem, bo ból jest realny i nie można go zignorować. Psychoterapia pomaga zmienić sposób, w jaki radzisz sobie z bólem i emocjami, które się z nim wiążą.

Leki często łączą się z alkoholem lub innymi substancjami. To szczególnie niebezpieczne połączenie, dlatego zawsze o nie pytamy. Więcej informacji znajdziesz na stronach o terapii uzależnienia od alkoholu i leczeniu uzależnienia od narkotyków.

Po czym poznać, że lek przestał być tylko lekiem

Poniższe sygnały nie są diagnozą, ale warto je potraktować poważnie, jeśli kilka z nich pasuje do Twojej sytuacji:

• lek jest przyjmowany częściej lub w większej ilości, niż zalecił lekarz;
• pojawia się niepokój na myśl, że tabletek może zabraknąć;
• zdarza się szukanie kolejnych recept u różnych lekarzy lub zdobywanie leku innymi drogami;
• po lek sięga się „na zapas” przed stresującą sytuacją, a nie z powodu objawów;
• przy próbie przerwy nasilają się lęk, drażliwość, bezsenność, drżenie lub bóle;
• bliscy zwracają uwagę na senność, spowolnienie lub problemy z pamięcią;
• trudno wyobrazić sobie dzień bez leku, nawet gdy pierwotny problem się zmniejszył.

Jeśli widzisz te sygnały, nie przerywaj leczenia nagle. Najlepszym pierwszym krokiem jest szczera rozmowa z lekarzem prowadzącym i konsultacja psychoterapeutyczna.

Jak przygotować się do rozmowy z lekarzem

Wiele osób odkłada tę rozmowę ze wstydu lub z obawy, że lekarz od razu odbierze lek. W praktyce szczerość pozwala zaplanować bezpieczne i stopniowe zmiany. Pomaga krótkie przygotowanie:

• zapisz, jakie leki są przyjmowane, jak często i od kiedy, bez upiększania;
• zanotuj objawy, które pojawiają się przy próbie przerwy lub opóźnienia kolejnej tabletki;
• nazwij swoje obawy, na przykład lęk przed bezsennością lub powrotem bólu;
• zapytaj, jakie wsparcie będzie potrzebne w czasie zmian i jak często kontrolować postępy;
• jeśli to pomocne, poproś zaufaną osobę, by poszła z Tobą na wizytę.

Na sesjach terapeutycznych możemy wspólnie przećwiczyć tę rozmowę, żeby łatwiej było powiedzieć to, co najważniejsze.

Dlaczego wyjście z uzależnienia od leków bywa trudne

Leki działające na układ nerwowy zmieniają jego równowagę. Mózg przyzwyczaja się do ich obecności i bez nich reaguje nadmiernym pobudzeniem. Stąd lęk, bezsenność i napięcie w okresie zmniejszania ilości leku. To objaw adaptacji, a nie dowód, że „bez tabletek nie da się żyć”.

Druga trudność to powrót tego, co lek wyciszał. Nieprzepracowana strata, przewlekły stres, doświadczenia traumatyczne czy lęk uogólniony nie znikają same. Dlatego tak ważne jest, by w tym czasie mieć wsparcie psychoterapeuty i gotowe sposoby regulowania napięcia.

Trzecia to głód, czyli silna chęć sięgnięcia po lek. Głód narasta, osiąga szczyt i opada, zwykle w ciągu kilkunastu do kilkudziesięciu minut. Umiejętność przeczekania tej fali można wytrenować, o czym piszemy na stronie o radzeniu sobie z głodem.

Terapia uzależnienia od leków krok po kroku

1. Konsultacja i rozpoznanie sytuacji

   Pierwsze spotkanie trwa 50-60 minut. Pytamy, od czego się zaczęło, jakie leki i od jak dawna są przyjmowane, co już było próbowane. Oceniamy, czy potrzebna jest pilna konsultacja lekarska lub detoks.

2. Współpraca z lekarzem

   Zmiany w przyjmowaniu leków planuje lekarz. My przygotowujemy Cię psychologicznie do tego procesu i towarzyszymy w nim, żeby trudne dni nie kończyły się powrotem do dawnego schematu.

3. Nowe sposoby na lęk, sen i ból

   Uczymy technik oddechowych, uważności, restrukturyzacji myśli katastroficznych i higieny snu. Po kwalifikacji pomocny bywa trening biofeedbacku HRV jako uzupełnienie psychoterapii.

4. Praca z przyczynami

   Przyglądamy się temu, co lek pomagał znieść. W zależności od potrzeb korzystamy z CBT, ACT, terapii schematów lub EMDR przy doświadczeniach traumatycznych.

5. Plan zapobiegania nawrotom

   Na piśmie zapisujemy sygnały ostrzegawcze, sytuacje ryzyka i konkretne reakcje. Plan pomaga utrzymać zmianę także po zakończeniu regularnych sesji.

Jak pomagamy w uzależnieniu od leków w Nowym Targu

W naszym centrum pracują psychoterapeuci, specjaliści terapii uzależnień oraz specjaliści neuropsychologii i neuroregulacji. Terapia jest indywidualna, a gdy to pomocne, zapraszamy też partnera lub rodzinę.

• Psychoterapia dopasowana do problemu. Przy lęku i napadach paniki korzystamy z podejścia opisanego na stronie leczenie napadów paniki i lęku, przy bezsenności z metod poznawczo-behawioralnych.
• Zapobieganie nawrotom. Pracujemy według modelu Marlatta i Gordona oraz z użyciem MBRP, czyli uważności w zapobieganiu nawrotom. Więcej na stronie zapobieganie nawrotom.
• Program SNNRZ. Autorski program SNNRZ prowadzi przez pięć etapów: Stabilizację, Neuromodulację, Narrację, Resocjalizację i Zamknięcie.
• Diagnoza neuropsychologiczna. Gdy długotrwałe przyjmowanie leków wpłynęło na pamięć i koncentrację, pomocna bywa konsultacja neuropsychologiczna.
• Wsparcie dla bliskich. Rodzina często pierwsza zauważa problem. Zapraszamy na konsultację, opisaną na stronie pomoc dla bliskich.

Przyjeżdżają do nas osoby z Zakopanego, Rabki-Zdroju, Szaflar i całego Podhala. Zadzwoń pod numer 18 307 01 11 lub napisz przez stronę kontakt. Nie jest potrzebne skierowanie.

Szczegółowo o lekach

• Benzodiazepiny
• Opioidy
• Poliuzależnienie

Najczęstsze pytania o uzależnienie od leków