Plan bezpieczeństwa: jak przygotować się i bezpiecznie odejść od sprawcy przemocy

Czym jest plan bezpieczeństwa

Plan bezpieczeństwa przy przemocy nie jest decyzją o odejściu. Przydaje się także wtedy, gdy decyzji jeszcze nie ma albo gdy odejście nie jest teraz możliwe. Chodzi o to, by w trudnym momencie nie trzeba było wymyślać wszystkiego od zera, w stresie i pośpiechu.

Nie istnieje jeden dobry plan dla wszystkich. Każda sytuacja jest inna: są dzieci lub ich nie ma, sprawca pije lub nie, mieszka się na wsi pod Nowym Targiem albo w bloku w mieście. Poniższe wskazówki są ogólne. Warto dopasować je do siebie z pomocą osoby, która zna się na przemocy domowej.

Plan bezpieczeństwa przy przemocy - krok po kroku

1. Wybierz zaufaną osobę

   Ktoś z rodziny, przyjaciel, sąsiad, współpracownik. Osoba, która uwierzy i nie powtórzy sprawcy. Warto, by znała ogólny zarys sytuacji i wiedziała, co zrobić w razie sygnału.

2. Ustal hasło

   Proste słowo lub zdanie, które w rozmowie telefonicznej lub SMS-ie nie budzi podejrzeń, a oznacza „jestem w niebezpieczeństwie, dzwoń pod 112” albo „przyjedź po mnie”. Hasło można ustalić także ze starszymi dziećmi.

3. Zapisz ważne numery

   112, Niebieska Linia 800 120 002, numer zaufanej osoby. Dobrze, by najważniejsze numery były też zapisane na kartce lub znane na pamięć, na wypadek gdy telefon zostanie odebrany.

4. Rozpoznaj bezpieczne i niebezpieczne miejsca w domu

   W chwili narastania napięcia lepiej przebywać w pomieszczeniu z wyjściem, z dala od kuchni, garażu i miejsc z ostrymi lub ciężkimi przedmiotami.

5. Ustal miejsce schronienia

   Dom zaufanej osoby lub inne miejsce, gdzie można przeczekać noc. Warto wiedzieć, jak tam dotrzeć o każdej porze, także bez samochodu. O miejscach schronienia dla osób doznających przemocy informuje Niebieska Linia i ośrodek pomocy społecznej.

6. Przygotuj torbę lub skrytkę

   Najważniejsze rzeczy w jednym miejscu, do którego łatwo sięgnąć, albo u zaufanej osoby. Lista poniżej.

Lista rzeczy do planu bezpieczeństwa

Nie trzeba mieć wszystkiego. Każda rzecz z tej listy ułatwia start, ale najważniejsze jest bezpieczeństwo, a nie komplet dokumentów.

Jak bezpiecznie odejść od sprawcy przemocy

To ważne i warto powiedzieć to wprost: moment odejścia, a także czas tuż po nim, bywa okresem najwyższego ryzyka. Sprawca traci poczucie kontroli i może próbować ją odzyskać, także przemocą. Nie jest to powód, by zostać. To powód, by odejście dobrze zaplanować z pomocą specjalistów.

• Planuj z kimś. Konsultanci Niebieskiej Linii 800 120 002 pomagają ocenić ryzyko i ułożyć plan krok po kroku.
• Nie zapowiadaj odejścia. Informowanie sprawcy z wyprzedzeniem lub „ostatnia rozmowa” mogą zwiększać zagrożenie.
• Wybierz bezpieczny moment. Na przykład czas, gdy sprawcy nie ma w domu. Jeśli to możliwe, niech towarzyszy zaufana osoba.
• W zagrożeniu dzwoń pod 112. Także wtedy, gdy trzeba zabrać rzeczy z domu, a istnieje ryzyko konfrontacji.
• Po odejściu też zadbaj o bezpieczeństwo. Zmiana tras, poinformowanie zaufanych osób w pracy lub szkole dzieci, ostrożność w mediach społecznościowych.

Informacji o procedurze „Niebieskiej Karty” udziela Niebieska Linia lub ośrodek pomocy społecznej. W sprawach prawnych, np. dotyczących mieszkania czy opieki nad dziećmi, skonsultuj się z adwokatem lub radcą prawnym.

Bezpieczeństwo w telefonie i komputerze

Osoby stosujące przemoc często kontrolują telefon, konta i urządzenia. Kilka ogólnych zasad ostrożności:

• Historia przeglądarki. Wyszukiwania i odwiedzone strony, także ta, mogą być widoczne dla innych. Tryb prywatny przeglądarki lub urządzenie zaufanej osoby czy komputer w bibliotece bywają bezpieczniejsze. Nagłe wyczyszczenie całej historii też może wzbudzić podejrzenia.
• Lokalizacja. Telefon i niektóre aplikacje mogą udostępniać lokalizację. Warto sprawdzić ustawienia udostępniania, a w razie wątpliwości poprosić o pomoc zaufaną osobę.
• Wspólne konta i urządzenia. Wspólny tablet, komputer, konto e-mail czy chmura na zdjęcia mogą ujawnić wiadomości i notatki. Planu bezpieczeństwa nie zapisuje się na urządzeniu, do którego sprawca ma dostęp. Tryb prywatny nie chroni też przed aplikacjami szpiegującymi, jeśli ktoś je zainstalował.
• Hasła. Zmiana haseł na nowe, nieznane sprawcy, zwłaszcza do poczty i bankowości, najlepiej w przemyślanym momencie.

Każda zmiana w telefonie może zostać zauważona. Dlatego o bezpieczeństwie cyfrowym też warto porozmawiać ze specjalistą, zanim wprowadzi się zmiany.

Plan bezpieczeństwa a dzieci

Dzieci potrzebują prostych, jasnych zasad dopasowanych do wieku. Nie powinny dostawać zadania „pilnowania” dorosłych ani odpowiedzialności za bezpieczeństwo rodzica.

• W razie awantury nie wchodzić między dorosłych, tylko pójść do swojego pokoju lub do sąsiada.
• Znać swój adres i wiedzieć, jak wybrać 112.
• Znać numer 116 111 dla dzieci i młodzieży, całodobowo.
• Wiedzieć, do kogo z dorosłych mogą się zwrócić: sąsiad, dziadkowie, nauczyciel.

Nie prowadzimy terapii osób niepełnoletnich. Pomoc dla dzieci i młodzieży z regionu oferuje poradnia dla dzieci i młodzieży na Podhalu. Więcej o wspieraniu dzieci: dzieci w trudnej sytuacji rodzinnej.

Jak pomagamy w Nowym Targu

W centrum w Nowym Targu pracujemy z osobami doznającymi przemocy domowej: psychicznej, ekonomicznej i fizycznej. Nie jesteśmy służbą interwencyjną, ale pomagamy przygotować się do zmiany i przejść przez nią.

• Konsultacja. 50-60 minut na ocenę bezpieczeństwa i wspólne ułożenie planu dopasowanego do sytuacji.
• Wsparcie w czasie zmiany. Regularne sesje pomagają poradzić sobie z lękiem, poczuciem winy i przeciążeniem.
• Praca z traumą. Gdy sytuacja jest już stabilna, proponujemy terapię traumy, m.in. EMDR.
• Gdy w tle jest uzależnienie. Zobacz przemoc a uzależnienie.

Ogólne informacje o przemocy znajdziesz na stronie przemoc domowa - rozpoznanie i pomoc. Przyjmujemy osoby z Nowego Targu i całego Podhala, bez skierowania i poufnie. Zadzwoń: 18 307 01 11 lub skorzystaj z formularza kontaktowego.

Pytania o plan bezpieczeństwa