GHB i GBL: uzależnienie, zagrożenia i leczenie

Czym są GHB i GBL i na czym polega uzależnienie

GHB (kwas gamma-hydroksymasłowy) występuje w niewielkich ilościach naturalnie w mózgu. Przyjmowany z zewnątrz działa podobnie do alkoholu i leków nasennych: rozluźnia, obniża zahamowania, a potem wywołuje senność. Bywa używany w kontekście imprez, ale też w sposób regularny, żeby zasnąć, wyciszyć lęk lub „przetrwać” trudne emocje.

Uzależnienie od GHB i GBL to temat, o którym mówi się mało, a który wymaga szczególnej ostrożności. Powód jest prosty: zarówno zatrucie, jak i odstawienie mogą bezpośrednio zagrażać życiu. Na tej stronie nie znajdziesz oceniania, tylko informacje, które pomagają zadbać o bezpieczeństwo i znaleźć pomoc.

Jak GHB i GBL działają na mózg

GHB wpływa na ten sam system hamujący w mózgu, na który działają alkohol i benzodiazepiny, czyli układ związany z przekaźnikiem GABA. Wycisza pracę mózgu, co na początku daje odprężenie i euforię, a następnie senność i spowolnienie.

Cechą szczególną GHB i GBL jest to, że działanie narasta gwałtownie. Granica między odczuwanym efektem a utratą przytomności jest bardzo wąska i różni się między osobami, a nawet u tej samej osoby w różnych dniach. Stężenie substancji z nielegalnego źródła jest nieprzewidywalne. Nie istnieje sposób, by to ryzyko samodzielnie kontrolować.

Działanie GHB jest krótkie. Przy regularnym używaniu mózg bardzo szybko się adaptuje, a objawy odstawienne mogą pojawić się już kilka godzin po ostatnim przyjęciu. To sprawia, że uzależnienie rozwija się szybko i łatwo wpada się w rytm używania przez całą dobę, także w nocy.

Jak rozwija się uzależnienie od GHB i GBL i jakie są sygnały

Często zaczyna się od używania okazjonalnego, w konkretnych sytuacjach. Z czasem GHB lub GBL zaczyna pełnić funkcję leku na sen, lęk, samotność czy napięcie. Warto zwrócić uwagę na takie sygnały:

• używanie przestaje ograniczać się do weekendów i imprez;
• pojawia się potrzeba sięgania po substancję także w nocy;
• bez substancji występują niepokój, drżenie, poty, bezsenność, kołatanie serca;
• zdarzają się epizody utraty przytomności lub luki w pamięci;
• substancja łączona jest z alkoholem lub innymi środkami;
• wcześniejsze próby przerwy kończyły się bardzo złym samopoczuciem i szybkim powrotem;
• narastają problemy w pracy, relacjach i z codziennym funkcjonowaniem.

Jeśli rozpoznajesz te sygnały, nie próbuj przerywać używania w pojedynkę. Pierwszym krokiem jest kontakt z lekarzem, a psychoterapia pomaga zaplanować dalszą drogę.

Ryzyka zdrowotne i psychiczne

Łączenie z alkoholem i innymi substancjami

GHB i GBL w połączeniu z alkoholem, benzodiazepinami lub opioidami mogą gwałtownie pogłębić utratę przytomności i zahamować oddychanie. Ryzyko zachłyśnięcia się wymiocinami u osoby nieprzytomnej jest wtedy bardzo wysokie. Więcej o łączeniu substancji piszemy na stronie poliuzależnienie, a o lekach uspokajających na stronie uzależnienie od benzodiazepin.

Bezpieczeństwo osobiste

Stan po GHB utrudnia ocenę sytuacji i obronę przed krzywdą. Luki w pamięci mogą dotyczyć zdarzeń, które wymagają późniejszej pomocy. Jeśli coś takiego się wydarzyło, pomoc psychologiczna jest dostępna bez oceniania, a w sytuacjach zagrożenia zawsze warto dzwonić pod 112.

Zdrowie psychiczne

Regularne używanie wiąże się z lękiem, obniżonym nastrojem, drażliwością i zaburzeniami snu. Przy myślach samobójczych zadzwoń pod 116 123 lub 800 70 22 22 (oba numery całodobowe i bezpłatne).

Odstawienie GHB i GBL: dlaczego potrzebny jest szpital

Zespół odstawienny od GHB i GBL po regularnym używaniu należy do najgroźniejszych wśród substancji psychoaktywnych. Może zacząć się szybko i nasilać przez kolejne dni. Obejmuje silny lęk, bezsenność, drżenie, poty, przyspieszone bicie serca, a w cięższych przypadkach splątanie, omamy, majaczenie i drgawki.

Dlatego odstawienie GHB i GBL po dłuższym używaniu wymaga opieki lekarza i zwykle hospitalizacji, najlepiej na oddziale, który zna ten problem. Nie należy przerywać używania samodzielnie w domu ani próbować „łagodzić” objawów alkoholem czy lekami bez recepty. Nie podajemy żadnych schematów odstawiania. Nasze centrum nie prowadzi detoksu, ale pomagamy zaplanować drogę do leczenia medycznego i wspieramy w okresie po nim.

Po ustąpieniu objawów fizycznych przez długi czas może pojawiać się głód. Głód narasta, osiąga szczyt i opada, zwykle w ciągu kilkunastu do kilkudziesięciu minut. Tej umiejętności przeczekania można się nauczyć, o czym piszemy na stronie o radzeniu sobie z głodem.

Nawroty: typowe wyzwalacze przy GHB i GBL

Odsetek nawrotów w uzależnieniach szacuje się na 40-60%, podobnie jak w innych chorobach przewlekłych. Nawrót nie przekreśla zmiany, ale przy GHB wymaga szczególnie szybkiej reakcji, bo po przerwie organizm reaguje inaczej niż wcześniej, a ryzyko utraty przytomności jest nieprzewidywalne.

• bezsenność i nocne godziny, gdy substancja wcześniej „pomagała zasnąć”;
• imprezy, konkretne miejsca i osoby kojarzone z używaniem;
• samotność, lęk społeczny i potrzeba rozluźnienia w kontaktach;
• picie alkoholu, które osłabia postanowienia;
• zmęczenie i przeciążenie po powrocie do pracy.

W planie zapobiegania nawrotom przygotowujemy konkretne reakcje na te sytuacje. Pracujemy też z myślą „i tak już wszystko zepsute”, czyli efektem naruszenia abstynencji opisanym przez Marlatta i Gordona. Więcej na stronie zapobieganie nawrotom.

Jak pomagamy w uzależnieniu od GHB i GBL w Nowym Targu

Prowadzimy psychoterapię i diagnostykę uzupełniającą. Współpracujemy z zaleceniami lekarzy i zachęcamy do leczenia medycznego tam, gdzie jest ono potrzebne. Pracują u nas psychoterapeuci, specjaliści terapii uzależnień oraz specjaliści neuropsychologii i neuroregulacji.

• Konsultacja i ocena bezpieczeństwa. Pierwsze spotkanie trwa 50-60 minut. Sprawdzamy, czy potrzebna jest pilna pomoc lekarska lub hospitalizacja.
• Terapia po detoksie. Okres po leczeniu szpitalnym to czas wysokiego ryzyka. Więcej na stronie terapia po odwyku.
• Praca ze snem i lękiem. Uczymy sposobów regulowania napięcia i odbudowy snu, opisanych na stronie o psychoterapii bezsenności.
• Praca z przyczynami. Korzystamy z CBT, ACT, terapii schematów i EMDR przy doświadczeniach traumatycznych.
• Program SNNRZ. Autorski program SNNRZ łączy psychoterapię z psychoedukacją o neurobiologii stresu i głodu.

Przyjeżdżają do nas osoby z Nowego Targu, Zakopanego i całego Podhala. Zadzwoń pod 18 307 01 11 lub napisz przez stronę kontakt. Skierowanie nie jest potrzebne.

Dla bliskich

Jeśli bliska osoba używa GHB lub GBL, najważniejsze jest bezpieczeństwo. Naucz się rozpoznawać objawy zagrożenia, pamiętaj o pozycji bocznej bezpiecznej i o tym, że przy utracie przytomności zawsze dzwoni się pod 112. Nie zostawiaj osoby nieprzytomnej samej, żeby „odespała”.

Jeśli bliska osoba chce przestać, zachęcaj ją do kontaktu z lekarzem, a nie do samodzielnego odstawienia. Zapraszamy na konsultację dla bliskich, opisaną na stronie pomoc dla bliskich. Wsparcie oferuje też telefon zaufania w sprawie uzależnień 800 199 990.

Najczęstsze pytania o GHB i GBL