Terapia poznawczo-behawioralna (CBT) w Nowym Targu

Czym jest terapia poznawczo-behawioralna

Podstawy terapii poznawczej opracował w latach 60. XX wieku amerykański psychiatra Aaron Beck. Z czasem połączono ją z terapią behawioralną, skupioną na uczeniu się zachowań. Dziś CBT jest jedną z najlepiej przebadanych metod psychoterapii i punktem wyjścia dla wielu nowszych podejść.

W naszym centrum psychoterapia CBT w uzależnieniach jest zwykle pierwszym krokiem. Daje konkretne narzędzia na trudne chwile, zanim przejdziemy do głębszej pracy nad przyczynami.

Jak działa CBT w uzależnieniach i nawrotach

Nawrót rzadko zaczyna się od kieliszka czy zakładu. Zwykle poprzedza go łańcuch wydarzeń: stresująca sytuacja, automatyczna myśl („należy mi się”, „raz nic nie zmieni”), narastające napięcie i w końcu decyzja, która wydaje się oczywista. CBT pomaga zobaczyć ten łańcuch krok po kroku.

Gdy wiesz, gdzie zaczyna się proces, możesz go przerwać wcześniej. Uczysz się rozpoznawać sytuacje wysokiego ryzyka, kwestionować myśli, które usprawiedliwiają powrót do używania, i planować inne działania na moment, gdy wraca głód.

Myśli pozwalające i efekt naruszenia abstynencji

Ważnym elementem jest praca z tzw. myślami pozwalającymi oraz z efektem naruszenia abstynencji, opisanym w modelu zapobiegania nawrotom G.A. Marlatta i J.R. Gordona. Chodzi o myśl „i tak już wszystko zepsute”, która po jednej wpadce popycha do dalszego używania. CBT pomaga zatrzymać ten mechanizm i potraktować wpadkę jako informację, a nie wyrok.

Radzenie sobie z głodem

Głód narasta, osiąga szczyt i opada, zwykle w ciągu kilkunastu do kilkudziesięciu minut. W terapii ćwiczymy konkretne strategie na ten czas: odraczanie, zmianę otoczenia, kontakt z bliską osobą, techniki oddechowe i „surfowanie na fali głodu”. Więcej o tym zjawisku przeczytasz na stronie o głodzie alkoholowym.

Jak wygląda sesja terapii poznawczo-behawioralnej

Sesje odbywają się zwykle raz w tygodniu. Każda ma przewidywalną strukturę, co dla wielu osób w kryzysie jest samo w sobie uspokajające.

1. Sprawdzenie samopoczucia

   Krótko omawiamy, co działo się od ostatniego spotkania, w tym momenty głodu, spadki nastroju czy trudne sytuacje.

2. Ustalenie planu sesji

   Wspólnie wybieramy, czym zajmiemy się dzisiaj, np. konkretną sytuacją, w której pojawiło się ryzyko nawrotu.

3. Praca nad tematem

   Analizujemy sytuację, szukamy myśli i emocji, które się pojawiły, i ćwiczymy nowe reakcje, czasem w formie odgrywania scenek.

4. Zadanie między sesjami

   Ustalamy, co przećwiczysz w ciągu tygodnia, np. dzienniczek głodu, plan na weekend czy eksperyment behawioralny.

Zadania domowe nie są sprawdzianem. Jeśli coś się nie udało, to cenna informacja, którą omawiamy na kolejnej sesji.

Najczęstsze techniki CBT w terapii nawrotów

W terapii poznawczo-behawioralnej korzystamy z wielu narzędzi. Dobieramy je do problemu, a nie odwrotnie. Oto te, które najczęściej pojawiają się w pracy nad nawrotami:

• Analiza łańcucha zdarzeń - krok po kroku rozkładamy sytuację, która skończyła się wpadką lub była jej bliska, aby znaleźć momenty, w których można było zareagować inaczej.
• Dzienniczek myśli i głodu - zapisujesz, kiedy pojawia się głód, jak silny jest i co mu towarzyszy. Z czasem widać powtarzające się wzorce.
• Restrukturyzacja poznawcza - sprawdzamy, na ile myśli typu „nie dam rady bez tego” są zgodne z faktami, i szukamy bardziej wyważonych wersji.
• Trening umiejętności - ćwiczymy odmawianie, rozwiązywanie problemów, radzenie sobie ze złością i proszenie o pomoc.
• Aktywizacja behawioralna - planujemy aktywności, które dają satysfakcję bez substancji, co jest szczególnie ważne przy obniżonym nastroju.

Wszystkie te techniki prowadzą do jednego celu: aby w trudnej chwili był pod ręką gotowy plan, a nie tylko dobre chęci.

Dla kogo jest psychoterapia CBT

Terapia poznawczo-behawioralna sprawdza się w wielu trudnościach. W naszym centrum stosujemy ją przede wszystkim przy:

• uzależnieniu od alkoholu, narkotyków i leków oraz przy powtarzających się nawrotach, także po terapii odwykowej,
• uzależnieniach behawioralnych, np. hazardzie, grach czy kompulsywnym korzystaniu z telefonu,
• nawracającej depresji, gdzie pomaga rozpoznać wczesne objawy pogorszenia,
• napadach paniki i lęku, w tym lęku uogólnionym,
• bezsenności, gdzie stosujemy terapię poznawczo-behawioralną bezsenności (CBT-I),
• przewlekłym stresie, który często poprzedza powrót do picia.

CBT jest dobrym wyborem dla osób, które chcą konkretnych narzędzi i jasnego planu. Dla osób, u których trudności mają głębokie korzenie w dzieciństwie, łączymy ją z innymi metodami.

Jak łączymy CBT z innymi metodami

CBT daje solidne podstawy, ale nie zawsze wystarcza sama. Gdy te same wzorce wracają mimo znajomości technik, zwykle warto sięgnąć głębiej.

• Terapia schematów wyrosła z CBT i pomaga zrozumieć wzorce z dzieciństwa, które napędzają nawroty.
• Terapia ACT uczy zmieniać relację z myślami, gdy walka z nimi nie przynosi ulgi.
• Terapia EMDR pozwala przepracować trudne wspomnienia, gdy za uzależnieniem stoi trauma.
• Program SNNRZ łączy CBT z terapią schematów, uważnością i psychoedukacją w pięć etapów pracy.

Czasem proponujemy też uzupełnienie w postaci treningu biofeedback, który pomaga ćwiczyć regulację pobudzenia ciała. Traktujemy go wyłącznie jako dodatek do psychoterapii.

Czego się spodziewać i jakie są ograniczenia

CBT wymaga aktywnego udziału. Najwięcej zmienia się wtedy, gdy nowe umiejętności ćwiczone są w codziennym życiu, a nie tylko w gabinecie. Pierwsze efekty, np. lepsze rozpoznawanie sytuacji ryzyka, bywają widoczne po kilku tygodniach, ale utrwalenie zmian trwa dłużej.

Terapia nie usuwa trudnych myśli ani głodu na zawsze. Uczy jednak, jak na nie reagować, aby nie prowadziły do nawrotu. Nie obiecujemy wyleczenia, pomagamy odzyskać wpływ na własne decyzje.

Terapia poznawczo-behawioralna w Nowym Targu - jak pomagamy

Zaczynamy od konsultacji trwającej 50-60 minut. Omawiamy Twoją sytuację, historię leczenia i cele. Na tej podstawie proponujemy plan, w którym CBT może być główną metodą albo częścią szerszego programu.

Faza stabilizacji trwa zwykle 4-8 tygodni i skupia się na bezpieczeństwie oraz radzeniu sobie z głodem. Kolejne etapy dotyczą zrozumienia mechanizmów nawrotu i utrwalenia zmian. Terapię kończymy pisemnym planem zapobiegania nawrotom.

Pracujemy indywidualnie, a gdy to potrzebne, także z parą lub rodziną. Przyjmujemy osoby z Nowego Targu i całego Podhala, bez skierowania. Umów się telefonicznie: 18 307 01 11 lub przez stronę kontakt. Przegląd wszystkich metod znajdziesz na stronie metody leczenia.

Najczęstsze pytania o terapię CBT